پخش مستقیم دروس بسم الله الرحمان الرحیم rss بروزرسانی :
پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی علوی گرگانی

خمس

  • مسائل خمس

    قصد در خمس

     س1 - آيا در خمس، نيّت و قصد قربت لازم است يا خير؟

    • ج1 - بنا بر احتياط واجب، قصد قربت لازم است.

     س2 - فردى صد هزار تومان پول خمس داده شده در بانك دارد و صد هزار تومان هم پول خمس نداده شده دارد، سر سال اين فرد از پولش بر مى‏دارد و نيّت مى‏كند از خمس نداده بگيرد، حكمش چيست؟

    • ج2 - اگر در يك حساب باشد، نيّت باعث تفاوت بين دو پول نيست و لذا هر مقدار كه از مؤونه سال اضافه بيايد، بايد خمس آن پرداخت شود، البته اگر در دو بانك یا دو حساب از یک بانک باشد خود به خود معيّن است و احتياج به تعيين ندارد.

     س3 - آيا خمس از ضروريات دين است يا مذهب و منكر خمس چه حكمى دارد مسلمان است يا خير؟

    • ج3 - خمس از ضروريات دين است و منكر آن مرتدّ و حكم كافر را دارد.

    سال خمسى

     س1 - كشاورزى مبداء سال خود را اوّل محصول و درو قرار داده است و حال آن كه هر يك از پنبه و برنج و جو و گندم وقت جداگانه دارد، بايد مبداء سال را چگونه قرار دهد؟

    • ج1 - مى‏تواند براى هر يك، سال جداگانه قرار دهد، خصوصااگر فاصله هر يك زياد باشد.

     س2 - آيا بايد سال خمس را ماه قمرى قرار داد يا طبق ماههاى شمسى نيز جايز است؟

    • ج2 - بنظر ما، هر كدام باشد جايز است.

     س3 - كشاورزى كه وقت شروع كار او بهار، و سه ماه بعد محصول را جمع‏آورى مى‏كند، آيا مبداء سال هنگام شروع به كار است يا زمان جمع‏آورى مجصول؟

    • ج3 - اگر به ملاحظه حصول سود باشد، اوّل سال دوم وقت جمع‏آورى محصول است و مى‏تواند آن را مبداء سال خود قرار دهد گرچه بهتر است سال خمسی را هنگام برداشت محصول قرار دهد.

     س4 - اگر كشاورز در فصل بهار شروع به كشت و زراعت كند و در پائيز برداشت نمايد، اول سال خمس او كدام است؟

    • ج4 - مى‏تواند سال خمسى را اوّل بهار قرار  دهد، يعنى هزينه سال را تا اوّل بهار در نظر بگيرد و اگر چيزى از محصول سال اضافه آورد، چه با اموال ديگر يا خصوص محصول باشد، آن گاه خمس آن زيادى و سود را بپردازد.

     س5 - كاسبى كالايى را نسيه فروخته و قرار بوده ظرف مدّت دو ماه پرداخت نمايد، بدهكار سر موعد آمده و با فروشنده به توافق رسيدند كه چند ماه ديگر پرداخت نمايد، لذا سال خمسى فروشنده فرا رسيده، آيا فروشنده بايد خمس اين طلب را محاسبه نمايد يا متعلّق به سال خمسى بعد است يا اين كه هر زمان طلب را وصول كرد بايد خمس آن را پرداخت كند؟

    • ج5 - تا قبل از وصول، واجب نيست خمس پرداخت گردد امّا بعد از وصول بايد خمس آن را بدهد.

     س6 - آيا تغيير زمان حساب سال جايز است؟

    • ج6 - تغييز زمان جايز است به شرط آن كه مابه التفاوت دو زمان را حساب كند و خمس آن را بپردازد.

     س7 - شخصى مثلاقبل از وجوب خمس به برنج مثلا200 كيلو برنج 40 كيلو خمس داده بعد از رسيدن سر سال دوباره به اين برنج خمس تعلّق مى‏گيرد يا نه ساير اشياء و حتّى پول چطور؟

    • ج7 - خمس ندارد چون هر جنسى يك مرتبه بايد خمسش داده شود.

     س8 - آيا انسان مى‏تواند براى هر پولى كه به دست آورده سال خمسى جداگانه قرار دهد؟

    • ج8 - اشكال ندارد ولى در بسيارى از موارد مثل اخراج مؤونه و سود و زيان مشكل پيدا مى‏كند كه اگر اين كار را انجام ندهد بهتر است ولى اگر مثلادو منبع درآمد داشته باشد و هر كدام از نظر هزينه و ديگر مسائل جدا باشند اشكال ندارد كه براى هر كدام سال خمسى جداگانه‏اى معيّن نمايد.

     س9 - لطفانحوه تخميس اموال و تعيين سر سال را كه با فرا رسيدن آن خمس اموال واجب مى‏شود توضيح دهيد؟

    • ج9 - بايد اموالى كه خمس به آن تعلّق مى‏گيرد، معيّن شود و سال خمسى براى آن تعيين گردد، هر آنچه كه سال خمسى بر آن گذشت و از مؤونه اضافه آمد، خمس دارد ولو آنكه مثلايك قندان قند باشد.

     س10 - زن و شوهر هر دو شاغل هستند و سر سال خمس آنها متفاوت است آيا مى‏توانند سر سال خمسيشان را يكى قرار دهند و به لحاظ اينكه اموالشان معمولاً مخلوط است و با هم خرج مى‏كنند از حيث مجموع يك پنجم بدهند؟

    • ج10 - اشكال ندارد اما اگر بخواهند سال خمسی را تأخیر بیندازند باید در سال اول ابتدا در سال خمسی سابق و سپس در سال خمسی فعلی خمس را محاسبه کرده و از سال دوم یکسان شود مثلااگر سال خمسی را از فروردین به اردیبهشت تغییر دهند ابتدا یک یک بار در فروردین سال بعد و سپس در اردیبهشت محاسبه کرده و سال را از اردیبهشت قرار دهند.

     س11 - اينجانب چندين سال است كه خمس اصلانداده‏ام حالا متوجّه شده‏ام كه با پول خمس نداده من لباس تهيّه مى‏كرده‏ام و نماز را با اين لباس مى‏خوانده‏ام حكم نمازهاى من با اين لباس و خانه‏اى كه خمس آن را نداده‏ام را بيان فرمائيد؟

    • ج11 - خمس اموالتان را محاسبه كنيد و انشأالّله كه از عين پول خمس نداده لباس نخريده‏ايد و الاّ نمازها مشكل است.

     س12 - اگر شخصى پولى از مردم طلب دارد مثلاپنج ميليون تومان كه به تدريج مى‏گيرد و در ضمن به همين مبلغ بدهكار است كه بايد به تدريج بدهد و حساب سال او هم فرا رسيده و يا اينكه مى‏خواهد حساب سال براى خودش بگيرد حكمش چيست؟

    • ج12 - اگر بدهكارى او در مقابل همين پولى است كه طلبكار است و به محض دريافت، جهت اداء دين صرف مى‏كند و سال هم بر آن نگذشته، خمس ندارد.

     س13 - در منهاج الصالحين آمده است لِكلِّ رِبْح سنْ تَخصّه (مسئله 1218 باب الخمس) معنى اين عبارت چيست آيا براى هر ربح و درآمدى كه به دست انسان مى‏رسد مى‏توان يك سال صبر كرد و اگر زياد آمد خمس آن واجب مى‏شود پس كسانى كه درآمد تدريجى الحصول دارند مثل كارگرها و كارمندان كه عين هيچ مالى يك سال تمام باقى نمى‏ماند آيا از خمس معافند يا اينكه مراد از لِكلِّ رِبْحمنابع مختلف درآمدى است مثل تجارت و زراعت يا دو كارخانه داشتن مثل بافندگى و بازرگانى و...لطفامسئله را توضيح دهيد؟

    • ج13 - آنچه كه از عبارات فقهاء به دست مى‏آيد مراد از لِكلِّ رِبْح سنْ تَخصّه همان درآمدهاى مختلف است مثل كسى كه هم زراعت دارد و هم تجارت كه براى هر كدام سال مخصوصى معيّن گردد.

     س14 - شخصى مدّت چند سال شده كه سر سال خمسى ندارد يعنى سر سالش به هم خورده است و خانه‏اش حساب و كتاب نشده است حالا مى‏خواهد سر سال خمسى براى خود قرار دهد مى‏تواند همان سر سال اوّل را قرار دهد يا سر سال جديدى بايد بگذارد، آيا آن چند سالى كه فوت شده چه بايد بكند اگر چيزى نداشته يا برايش باقى نمانده است؟

    • ج14 - لازم است براى خود سال مشخص كرده و با حاكم شرع در ايّامى كه حساب سال نداشته مصالحه نمايد.

     س15 - اگر شخصى براى اوّلين بار محاسبه خمس نمود و داراى حساب سال و مثلاً 200.000 تومان بدهكار شد ولى اين شخص به همين مبلغ يا بيشتر يا كمتر بدهكارى ديگرى دارد آيا اگر مثلابه اندازه همان 200/000 تومان بدهكارى ديگر دارد پرداخت خمس از عهده‏اش ساقط مى‏شود و همچنين اگر كمتر از مقدار بدهكارى خمس بدهكارى ديگر دارد آيا از بدهكارى خمس كم مى‏شود؟

    • ج15 - در صورتى كه پول باقيمانده را براى اداى قرض خود پرداخت نمى‏نمائيد، بايد خمس آن را بپردازيد.

    درآمد مازاد بر مؤونه

     س1 - اگر كسى سال ندارد و الان بوسيله تجارت سودى بدست آورده است، آيا به آن سود خمس تعلّق مى‏گيرد يا خير؟

    • ج1 - پس از كسر مؤونه و خرجى سال، خمس به سود تعلّق مى‏گيرد.

     س2 - فردى، كتابى را به مبلغ چهارصد تومان خريدارى كرد، بعد از يكسال آن را به مبلغ هزار و پانصد تومان فروخت آيا بايد خمس بدهد؟

    • ج2 - اگر پولش در ضمن اموال و سود سال زياد بيايد و جز هزينه زندگى نشده باشد، بايد خمس بدهد.

     س3 - فردى كه حساب سال دارد، مبلغى از پس انداز خود را قبل از رسيدن سال، به عنوان امانت نزد كسى گذاشت و لكن بعد از مدتى كه به آن نياز داشت نتوانست از فرد امانتدار، پول خود را بگيرد تا اين كه بعد از گذشت سر سال به پول خود رسيد، آيا بايد خمس آن را بدهد؟

    • ج3 - اگر اضافه از خرج سال باشد و سال بر او گذشته، بايد پس از وصول، خمس آن را بدهد.

     س4 - آنهائى كه در بانك پول مى‏گذارند و بانك با پول آنان كار مى‏كند اگر از سال بگذرد، آيا خمس تعلّق مى‏گيرد و على فرض تعلّق خمس اگر به نيّت خودش، پولى كه مى‏گذارد پول سابق را بردارد، آيا باز هم خمس دارد؟

    • ج4 - پولى كه در بانك سرمایه گذاری کرده خمس دارد گرچه آن را با پول دیگر تعویض کند، و سود آن نیز چنانچه در بین سال در مؤونه هزینه نشود خمس دارد.

     س5 - آيا به ديه خمس تعلّق مى‏گيرد؟

    • ج5 - اگر صرف در هزينه زندگى نشود بعد از يك سال خمس دارد.

     س6 - كاسبى معاملات فروش كالا را بصورت نقدى انجام مى‏دهد لذا معامله نقدى انجام گرفته، ولى فروشنده مهلت مى‏دهد براى سال بعد، آيا موقع فرا رسيدن سال خمسى، بايد آن را حساب كند يا خير؟

    • ج6 - تا زمانى كه پول را دريافت نكرده، پرداخت خمس واجب نيست البته مى‏تواند خمس را قبل از وصول هم پرداخت كند.

     س7 - شخصى كه به چند رشته از كسب مشغول است و سرمايه همه رشته‏ها يكى است، مى‏تواند اگر در رشته‏اى از كسب ضرر كرد از فوائد رشته ديگر برداشت كند و در آخر سال سود و زيان همگى را محاسبه و در صورت فوائد، خمس آن را پرداخت نمايد يا خير؟

    • ج7 - مى‏تواند اينگونه عمل كند و براى تفصيل به مسئله 1782 رساله توضيح المسائل مراجعه شود.

     س8 - شخصى قبرى آماده، براى خود خريدارى مى‏كند كه پس از فوت در آنجا دفن شود، آيا بر آن قبر خمس واجب است؟

    • ج8 - بايد خمس آن را بپردازد.

     س9 - كسانى كه براى حج پول واريز مى‏كنند و بعد از چند سال مشرّف مى‏شوند، آيا به پول آنها خمس تعلّق مى‏گيرد يا خير؟

    • ج9 - بايد خمس آن را بپردازد.

     س10 - آيا پولى كه بچّه نابالغ از راه كسب جمع‏آورى مى‏كند، مشمول خمس است؟

    • ج10 - بايد خمس آن پرداخت شود كه يا ولىّ آنرا پرداخت كند يا هنگامى كه به بلوغ رسيد، خود پرداخت نمايد.

     س11 - شخصى 20 رأس گوسفند دارد كه خمس آنها را داده، سال‏آينده تعداد همين است لكن قيمت دو برابر شده آيا به ترقّى قيمت خمس واجب مى‏شود؟

    • ج11 - تا زمانى كه نفروخته است، لازم نيست خمس ترقّى قيمت را بپردازد.

     س12 - كسى كه از اول متمكّن بر اداى خمس بوده، لكن سهل‏انگارى و مسامحه كرده و نداده تا اين كه فقير شده، تكليف او چيست؟

    • ج12 - بر ذمّه او خمس آمده و بايد از حاكم شرع اجازه بگيرد تا وقتى كه قدرت پرداخت پيدا كند.

     س13 - فرزندى با پدر خود سر هم زندگى مى‏كنند و كار و تلاش آنها مشترك است، چگونه بايد حساب سال داشته باشد؟

    • ج13 - حساب سال هم، بصورت مشترك بايد انجام شود.

     س14 - من همسر شهيدى هستم كه امسال از طرف بنياد شهيد مى‏خواهم به مكّه بروم، آيا پولى كه به اين جانبه داده‏اند، به آن خمس تعلّق مى‏گيرد؟

    • ج14 - در صورتى كه قبل از سال خمسى به مكّه برود و آن پول خرج گردد، خمس ندارد و اگر بعد از سال خمسى است، بايد خمس آن را بدهد.

     س15 - اگر برنجى را خريدارى كنيم با قيمت مثلاشصت تومان و سال بر آن بگذرد و قيمت برنج از سال فعلى افزايش يابد، ولكن مقدار افزايش نامعلوم باشد، آيا مى‏شود خمس را بر اساس قيمت خريد داد؟ چگونه؟

    • ج15 - اگر برنج را از درآمد سال خريدارى كرده بايد قيمت وقت پرداخت خمس را حساب كند و تعيين قيمت بايد از طرف كارشناس باشد ولى اگر از مال خمس داده خريدارى نموده تا نفروخته و قيمت بازار بالا نرفته خمس ندارد و در صورت بالا رفتن قيمت بازار و فروش آن خمس مابه التفاوت از قيمت خريد و فروش را بايد بپردازد، زيرا جز سرمايه قرار گرفته است.

     س16 - آيا خرج عروسى پسر خمس دارد يا خير؟

    • ج16 - اگر از درآمد آن سال باشد، خمس ندارد و اگر از درآمد سال قبل باشد و خمس به آن تعلّق گرفته باشد، بايد خمس آن ادا شود.

     س17 - اميدوارم كه مسئله مصالحه شرعيّه را نسبت به كسانى كه خمس بر ذمّه آنها هست برايم كاملاواضح كنيد چرا كه من از طلاّب علوم دينى هستم و بعضى موارد براى من مشتبه شده است چرا كه بعضى برادران دينى دوست دارند كه با آنها مصالحه شود تا ذمّه آنها برىّ شود حال دوست دارم كه اين مسئله را با مثال برايم واضح كنيد مخصوصاً كه بعضى از برادران در اين شهر مؤونه زندگى آنها به قدر كفاف است يا بالفعل يا بالقوه، ولى از سالهاى پيش حقوق خمسى بر گردن آنها هست راه مصالحه با آنها چگونه است؟

    • ج17 - مصالحه شرعيّه به حسب موارد فرق مى‏كند و لذا هر چه كه به آن قطعاخمس تعلّق بگيرد تصالح در آن جايز نيست امّا اگر در موردى شكّ كرد كه آيا خمس به آن تعلّق گرفته يا نه، مى‏توان مصالحه كرد و امّا مقدار صلح به حسب افراد از جهت قدرت پرداخت مالى و عدم آن فرق مى‏كند و امّا اموالى كه در زندگى استفاده مى‏شود معمولااز سود كسب همين سال است و لذا به آن خمس تعلّق نمى‏گيرد و در صورت شكّ هم بهتر است كه با صاحب مال مصالحه شود به مقدار كمتر از خمس.

     س18 - آيا پولى كه جوانان جهت ازدواج يا خريد مسكن پس انداز مى‏كنند يا براى حجّ مى‏پردازند كه سالها در بانك مى‏ماند خمس دارد؟

    • ج18 - بايد خمس آن را بدهند.

     س19 - اگر آذوقه‏اى كه خمس آن داده شده است در ضمن سال به مصرف برسد و قبل از پايان سال از درآمد ميان سال آذوقه خريدارى شود و اضافه بيايد آيا مى‏شود بدل آن آذوقه حساب شود تا خمس شامل آن نگردد؟

    • ج19 - چون خمس به عین مال تعلّق مى‏گيرد و عين مال خمس داده شده از بين رفته است، نمى‏توان عين ديگرى را جايگزين آن نمود.

     س20 - پولى كه برخى ادارات مانند بنياد شهيد يا جانبازان به خانواده‏ها مى‏دهند و پولى كه پس از فوت شوهر از حقوق يا بيمه شوهر به زن مى‏دهند يا بالعكس آيا مشمول خمس است؟

    • ج20 - در صورتى كه قبل از سال خمسى صرف در مؤونه زندگى گردد خمس ندارد و الاّ خمس آن را بايد بدهند.

     س21 - كسى كه سر سال خمس او 20 فرودين است در وسط سال يك ميليون پول واريز كرده براى حجّ واجب يا مستحبّ (عمره) که همان سال برود حجّ يا عمره آيا بعد از سه سال ديگر كه نوبت حجّ واجب شود در اين صورت خمس دارد يا خير؟

    • ج21 - اگر در همان سال به حجّ برود خمس ندارد و الاّ بايد خمس آن را بپردازد.

     س22 - بنده شغلم خريد و فروش ماشين و موتور مى‏باشد و ممكن است در ماهى چند موتور يا ماشين خريد و فروش كنم و سود كنم آيا به محض فروش و سود بايد خمس آن را بدهم يا اينكه بايد سال بگذرد؟

    • ج22 - اگر سال خمسى گذشت و از مؤونه زندگى شما درآمد بيشتر بود، بايد خمس باقيمانده از سود را بدهيد.

     س23 - كسى كه درآمد او معمولاكمتر از مخارجش است ولى سر سال خمسى او كه رسيده مبلغى پول و يا خواربار دارد مثلاتازه حقوق گرفته است آيا خمس آن واجب است؟

    • ج23 - خمس دارد ولى با حاكم شرع مصالحه شود.

     س24 - شخصى تا الان خمس مالش را نداده و كلّ سرمايه آن شخص مبلغ معيّنى مى‏باشد و بدهكاريهاى ذيل را نيز دارد آيا بدهكاريها از كلّ سرمايه كسر مى‏شود يا خير:

    1 - مهريه همسر

    2 - بدهكارى به افراد

    3 - بدهكارى به دارايى و ديگر واحدهاى دولتى مثل اداره آب، برق، گاز و غيره

    4 - وامى كه قرار است بطور ماهانه ظرف مدّت 1 و 2 و 3 و 5 و 10 و 20 سال پرداخت شود

    5 - وامى كه قرار است بطور يكجا ظرف مدّت 1 و 2 و 3 و 6 و 10 و 12 ماه پرداخت شود

    6 - رهن منزلى كه قرار است ظرف مدّت 1 و 2 و 3 و 4 و 8 و 12 ماه آينده پرداخت شود؟

    • ج24 - بدهكاريهائى كه در همين سال آن را پرداخت مى‏كنيد مثل وامهاى سررسيد شده سال جارى از درآمدهاى سال كسر مى‏شود ولى از سرمايه كسر نمى‏شود زيرا سرمايه را در راه بدهكارى صرف نمى‏نمائيد.

    س25 - آيا تعيين سر سال بر هر مكلّفى واجب است با اينكه يقين دارد عين مالى يكسال تمام نزد او نمى‏ماند مثلاآذوقه مصرفى منزل كه خلال يكى دو ماه مصرف مى‏شود و مجدداخريدارى مى‏شود آيا خمس چنين آذوقه‏اى سال به سال لازم است؟

    • ج25 - بله زيرا مراد از مازاد بر مؤونه از سال اين نيست كه يك سال تمام بماند بلكه اگر مثلاپنج روز قبل از سر سال هم جنسى را خريده باشد و مقدارى از آن باقيمانده باشد، بايد آن مقدارى كه از سر سال خمسى باقى مانده خمس آن پرداخت شود و لذا بر همه واجب است كه براى خود سال خمسى معيّن نمايند.

     س26 - اگر آذوقه يا جنسى به ذمّه خريدارى كرده و هنوز پرداخت نكرده آيا تخميس آن در پايان سال واجب است؟

    • ج26 - به مقدارى كه دَيْن است را كم نمايند و باقى را خمس بدهد.

     س27 - در ادامه سئوال بالا، اگر انسان دين را پرداخت نمايد بعد از پرداخت، آيا اين آذوقه و جنس از ارباح سال خريد حساب مى‏شود يا از ارباح سال پرداخت؟

    • ج27 - هر چه مصرف شده از سال خريد محسوب مى‏شود و مازاد بر سال از سال جديد است و بايد خمس داده شود.

     س28 - در صورتى كه آذوقه مثل برنج و روغن را تخميس كرده باشيم و عين آن

    مصرف شده باشد ولى به همان مقدار از درآمد جديد خريدارى شده باشد آيا معادل خمس سال قبل نه عين آن، در سال بعد از خمس معاف خواهد بود و حكم سرمايه را دارد يا خير؟

    • ج28 - بايد خمس آن داده شود زيرا خمس به عين مال تعلّق مى‏گيرد.

     س29 - شخصى مبلغى از درآمد ميان سال خود را به منظور ثبت نام حجّ تمتّع به بانك پرداخت نموده امّا رفتنش به حجّ به سالهاى بعد موكول شده است آيا به اين پول خمس تعلّق مى‏گيرد؟

    • ج29 - خمس آن را بايد بدهد.

     س30 - شخصى سر سال او مى‏رسد ملك او فقط آذوقه (برنج و روغن و()مى‏باشد و يا اينكه در صدد تعيين سر سال خمس باشد و فقط آذوقه داشته باشد و از طرف ديگر قرض او از قيمت آذوقه بيشتر است آيا به چنين شخصى به آذوقه او خمس تعلّق مى‏گيرد؟

    • ج30 - اگر اجناس مذكور را به صورت نسيه خريده، خمس ندارد ولى اگر قرض آن بابت چيز ديگرى است، اين آذوقه باقيمانده خمس دارد.

     س31 - در بعضى از صندوقهاى قرض‏الحسنه وام پرداخت مى‏كنند به اين صورت كه به شكل قرعه‏كشى هر ماه به يك نفر وام مى‏دهند و طرف مقابل هم به شكل اقساط فقط به اندازه همان مبلغ وام بدهى خود را مى‏دهد و ممكن است كه اين شخص به اندازه 200.000 تومان قسط پرداخت نمايد و 1.000.000 ميليون تومان وام دريافت كرده باشد حال سئوال اين است كه او در سال خمسى چه مبلغى را بايد پرداخت كند؟

    • ج31 - اگر تمام مبلغى را كه گرفته صرف مؤونه كند، خمس ندارد به شرط آنكه مقدارى كه قبلاپرداخت كرده بود سال خمسى بر آن نگذشته باشد و مقدارى كه سال خمسى به آن گذشته، بايد خمس آن را بدهد و باقى مبلغ وام اگر صرف در مؤونه شود، خمس ندارد ولى اگر سال به آن بگذرد همه مبلغ وام خمس دارد.

     س32 - اگر كسى امسال مثلا 100.000  تومان مازاد بر مؤونه داشت و آن را تخميس كرد و در سال آينده اين مقدار از بين رفت ولى در بين سال 100.000 تومان ديگر به عنوان قبلى كنار گذاشت و سر سال اين مقدار را به عنوان خمس داده محاسبه كرد آيا اين كار صحيح است يا اينكه مسئله به شكل ديگرى است؟

    • ج32 - اگر عين نقود 100.000 تومان از بين رفت و در سال آينده دوباره كسب كرد و كنار گذاشت، بايد خمس آن را پرداخت كند و اگر اجناسى به عنوان سرمايه بود و خمس آن را پرداخت كرد و اضافه قيمت بازارى هم پيدا نكرد گرچه خود جنس عوض شده باشد مثلاپوشاكى داشته و فروخته و به جاى آن پوشاك ديگرى قرار داده به عنوان سرمايه، خمس ندارد و امّا اگر قيمت آن زياد شود بايد زيادى قيمت را حساب كند و خمس بدهد.

     س33 - اگر در تجارتى سودى را كسب كرده‏ام ولى هنوز پولش به دست نرسيده و سال خمسيم فرا رسيده در مورد خمس چه كنم؟

    • ج33 - خمس به آن تعلّق گرفته ولى تا به دست شما نرسيده پرداخت خمس واجب نيست.

    مصرف خمس

     س1 - آيا نظر مبارك شما با حضرات آيات ديگر در مصرف سهمين يكى است؟

    • ج1 - سهم سادات را فقط بايد به سيّد مستحق داد ولى سهم مبارك امام 7، بايد در مصارفى مانند حوزه‏هاى علميه و جاهايى كه مجتهد تشخيص ضرورت مى‏دهد مصرف شود و در اين دو مورد اتّفاق نظر بين علما مى‏باشد و در غير اين صورت، بايد مورد معيّن شود تا حكمش بيان گردد.

     س2 - آيا كسى كه مقلّد ديگران است يا باقى بر ميّت است، مى‏تواند سهمين را به حضرتعالى يا آيات ديگر بدهد؟

    • ج2 - كسى كه مقلّد مجتهد ديگرى است، بايد در وقت دادن سهم امام7 تذكّر بدهد، تا به مصرفى رسانده شود كه مرجعش موافقت دارد.

     س3 - آيا مصرف خمس و زكاْ در جاهايى مثل مسجد، حسينيه، راه، مدرسه و درمانگاه جايز است؟

    • ج3 - مصرف زكاْ در اين امور جايز است ولى در خمس بايد با نظر فقيه و حاكم شرع باشد.

     س4 - آيا مردم بايد وجوهات شرعيّه خود را به مرجع تقليد خود يا وكلاى او بدهند، يا مى‏توانند به مجتهد ديگرى هم برسانند؟

    • ج4 - مى‏توانند به مجتهد ديگر هم بدهند، در صورتى كه جهت مصرف آن مجتهد موافق با نظر مرجع او باشد.

     س5 - خمسى كه مردم به مراجع مى‏دهند، نصف آن سهم سادات است مراجع همه را يا اكثر خمس را به طلاّب مى‏دهند، آيا اين از شئون ولايت است كه سهم سادات صرف طلاّب غير سادات گردد يا خير؟

    • ج5 - بستگى به نظر مرجعى دارد كه سهم سادات را در اين موارد مصرف مى‏كند.

     س6 - شخصى از مجتهدى كه از او تقليد كرده، در حال حياتش اجازه گرفته مقدارى از سهم امام 7 را خودش به مصرف شرعى برساند، آيا بعد از فوت مجتهد، نياز به اجازه از مجتهد زنده مى‏باشد؟

    • ج6 - بلى، بايد از مجتهد زنده اجازه بگيرد.

     س7 - وامى كه از بانك گرفته شده، آيا جز كسب به حساب مى‏آيد و به آن خمس تعلّق مى‏گيرد؟

    • ج7 - اگر قرض گرفته شده اضافه بر مخارج سال باشد بايد خمس آن را بدهد.

    سرمايه

     س1 - شخصى ماشينى براى كسب خريده و خمس آن را نداده تا اين كه سال خمسى گذشته، حالا مى‏خواهد خمس آن را بدهد آيا به قيمت خريد بايد حساب كند يا به قيمت فعلى و در صورتى كه قيمت فعلى كاهش پيدا نموده، چگونه محاسبه نمايد؟

    • ج1 - به قيمت فعلى بايد محاسبه گردد و در اين فرض چون به قيمت بيشتر خمس تعلّق گرفته بوده است، گرچه هم تنزّل قيمت كرده باشد، بايد به قيمت بيشتر محاسبه گردد و خمس پرداخت شود.

     س2 - شخصى مغازه خود را در وسط سال تعمير و تزئين مى‏كند، آيا اين مخارج جز سرمايه حساب مى‏شود و خمس دارد يا جز مخارج و هزينه‏هاى كسب؟ اگر موجب افزايش قيمت مغازه گردد، آيا خمس اين مقدار افزايش را بايد سر سال پرداخت نمايد، يا زمانى كه مغازه را بفروش مى‏رساند؟

    • ج2 - در صورتى كه از پول خمس داده شده مغازه را تعمير كرده خمس ندارد و اگر از پول غير مخمّس باشد بايد خمس آن را بپردازد، زيرا جز سرمايه است و سرمايه خمس دارد.

     س3 - خمس قالى كه بافتن آن ممكن است چند سال طول بكشد چگونه است؟

    • ج3 - به هر مقدار كه در سر سال خمسى، بافته شده خمس تعلّق مى‏گيرد و اگر خواسته باشند كه بعد از اتمام كار خمس آن را بدهند، بايد از حاكم شرع اجازه بگيرند.

     س4 - آيا مال الاجاره نيز مشمول خمس است؟

    • ج4 - بلى اگر مازاد بر مؤونه سال باشد، خمس دارد.

     س5 - آيا تلفن منزل و محلّ كار خمس دارد؟

    • ج5 - تلفن منزل در صورتى كه به آن نياز دارد، خمس ندارد، ولى تلفن محلّ كار جز سرمايه است و خمس دارد.

     س6 - آيا به باغ كه از درآمد سال خريدارى شده باشد خمس تعلّق مى‏گيرد؟

    • ج6 - در صورتى كه باغ جز مؤونه اوست، خمس ندارد ولى در صورتى كه سرمايه او محسوب مى‏شود، خمس دارد.

     س7 - خانه‏اى كه بخشى از آن را براى امرار معاش اجاره داده، آيا قسمت مورد اجاره خمس دارد؟

    • ج7 - بلى جز سرمايه است و خمس دارد.

     س8 - بعضى از مراجع فتوا مى‏دهند كه خمس سرمايه را بايد خارج كرد اگر از ضروريات كسب نباشد نظر شما در اين مورد چيست؟

    • ج8 - به نظر ما بايد خمس سرمايه را مطلقاخارج كرد.

     س9 - كسى كه 70 كيلو بذر جو يا گندم را كاشته است آيا خمس محصول و زراعت را بايد بدهد يا خمس بذر را؟

    • ج9 - خمس بذر را بايد بدهد و اگر هر مقدار از محصول هم بعد از اخراج مؤونه از سال مازاد بيايد بايد خمس آن را هم بپردازد.

     س10 - آيا گاو سرمايه محسوب مى‏شود يا خير؟

    • ج10 - اگر جهت استفاده در زمينهايى كه محصول آن را مى‏فروشند، استفاده مى‏شود، خمس دارد ولى اگر در زمينهايى استفاده مى‏شود كه محصولش را جهت نفقه خود و عيال استفاده مى‏كنند، خمس ندارد و يااگر از شير گاو جهت فروش استفاده مى‏كند، اصل گاو خمس دارد ولى اگر جهت استفاده خانواده از شير، نگهدارى مى‏شود خمس ندارد.

     س11 - اگر قيمت منزلى كه در آن سكونت مى‏كنند دو برابر شود آيا به آن خمس تعلّق مى‏گيرد، اگر يك طبقه را خودش سكونت دارد و طبقه دوّم را اجاره مى‏دهد آيا به طبقه دوّم خمس تعلّق مى‏گيرد؟

    • ج11 - اگر خمس اصل منزل را داده اضافه قيمت (اضافه سوقيه) خمس ندارد ولى اگر اصل خانه خمس به آن تعلّق گرفته و خمس آن را نداده تمام قيمت خمس دارد و نسبت به خانه‏اى كه اجاره داده مى‏شود چون سرمايه است خمس را بايد پرداخت كند.

     س12 - پولى كه خمس آن داده شده است با اين پول اگر كسى گندم يا زمين بخرد باز هم بر اين گندم و زمين خمس تعلّق مى‏گيرد با گذشت سال يا نه؟

    • ج12 - خمس ندارد.

     س13 - اگر شخصى مقدارى مرغ و اردك دارد و از گوشت و تخم آنها استفاده مى‏كند الف - تكليف خمس آن چيست؟

     ب - اگر بعضااز فروش آنها نيز انتفاع مى‏برد تكليف چيست؟

    • ج13 - بايد محاسبه گردد به نسبتى كه بعنوان سرمايه استفاده مى‏شود، خمس آن را پرداخت كند و نسبتى كه به عنوان مؤونه استفاده مى‏شود خمس ندارد و اگر امكان نسبت سنجى نباشد بايد با حاكم شرع و مجتهد و يا نماينده او مصالحه كند.

     س14 - اگر شخصى ماشينى خريد براى حوائج شخصى مثلابه قيمت 5 ميليون تومان ولى چون 2 يا 3 ميليون تومان بدهكار است با آن ماشين كار هم مى‏كند حكم خمسش چگونه است و همچنين حكم ماشينى كه بعضى اوقات با آن كار مى‏كند ولى بيشتر مصرف شخصى دارد چيست؟

    • ج14 - جواب اين مسئله هم مانند جواب سئوال قبلى مى‏باشد.

     س15 - اگر شخصى يك يا چند رأس گاو دارد كه از شير آنها استفاده مى‏كند و همچنين از فروش شير آنها، حكم آن چيست؟

    • ج15 - جواب اين مسئله هم دقيقامانند جواب سئوال 6 مى‏باشد.

     س16 - كود حيوانى خمس دارد يا خير؟

    • ج16 - اگر جز سرمايه محسوب مى‏شود خمس دارد ولى اگر جهت مؤونه زندگى يعنى جهت زمينهايى استفاده مى‏شود كه محصولش در مخارج زندگى صرف مى‏شود، خمس ندارد.

     س17 - سوخت مردم بهسود اغلب از سرگين حيوانات است كه در اوّل بهار اين سرگينها را مى‏چينند تا فصل خزان خشك و آماده مى‏شود و تا بهار آينده تمامابه مصرف خانه مى‏رسد و اوّل بهار كه تر مى‏باشد قابل استفاده نيست آيا در وقت سر سال كه اوّل بهار است خمس دارد يا خير؟

    • ج17 - اگر ماليّت دارد خمس دارد.

     س18 - فرزندى با پدر زندگى مى‏كند حدود 700/000 تومان پول به دست مى‏آورد مقدارى با كار و مقدارى از پدر هديه گرفته آيا خمس دارد يا خير؟

    • ج18 - در فرض مذكور تمام پس‏انداز خمس دارد.

     س19 - پسرى كه نان خور پدرش است اگر مالى به دست آورد كه خمس به آن تعلّق مى‏گيرد خمس آن را بايد خودش بدهد يا پدرش؟

    • ج19 - تمام اموالش را بايد خودش تخميس كند.

     س20 - گاو نرى كه فصل كارش رسيده ولى از او كار نمى‏گيرند آيا ترقى‏شان خمس دارد يا خير؟

    • ج20 - خمس دارد.

     س21 - تا وقتى كه انسان تحت تكفّل والدين زندگى مى‏كند تكليف خمسش چگونه مى‏باشد؟

    • ج21 - اگر درآمدى دارد بايد براى خود زمانى را به عنوان سر سال خمسى معيّن كند و تمام درآمد حاصله را تخميس نمايد.

    لوازم ضرورى زندگى

     س1 - آيا بنظر مبارك راديو و تلويزيون و ضبط صوت جز مايحتاج و ضروريّات زندگى است يا خير و چنانچه از درآمد بين سال تهيّه شود، آيا خمس به آنها تعلّق مى‏گيرد؟

    • ج1 - در صورتى كه نيازمند به آن باشد و از برنامه حرام آن استفاده نكنند خمس ندارد.

     س2 - كسى كه حساب سالش، ماه رجب است مثلادر سه ماه قبل از آن، لوازمى براى منزل تهيّه مى‏نمايد و مأكولاتى مى‏خرد و تا ماه رجب آن لوازم مى‏ماند، آيا بايد خمس آنها را حساب كند؟

    • ج2 - اگر لوازمى كه تهيّه مى‏شود، از قبيل كالاهاى اساسى مثل يخچال و فرش باشد و مورد استفاده قرار بگيرد، خمس ندارد و اگر از قبيل مأكولات باشد، هر چه از سال زياد بيايد، بايد خمس آن را بدهد.

     س3 - آيا بر تمام اثاثيه منزل، حتّى چيزهاى نقدى و خوردنى خمس تعلّق مى‏گيرد؟

    • ج3 - هرگونه لوازم منزل كه احتياج به آن هست و خمس به پول آن، تعلّق نگرفته است خمس ندارد، ولى در خوراكيها هر مقدار كه از سال خمسى اضافه بيايد، بايد خمس آن را بدهد.

     س4 - بفرمائيد چه خرجهائى، بعنوان مؤونه به حساب مى‏آيد كه خمس ندارد؟

    • ج4 - هر چه كه جز ضرورت زندگى است و از شئونات خارج نباشد، مؤونه محسوب مى‏شود.

     س5 - شخصى اتومبيل را از درآمد سال خريدارى كرده و چون در شأن او هم هست، خمس آن را نمى‏دهد و دو سال بعد آن را فروخته و تبديل به احسن مى‏نمايد، آيا اتومبيلى را كه فروخته، بايد خمس آن را پرداخت كند؟

    • ج5 - در صورتى كه بين سال خمسى فروخته و هنوز سال خمسى او فرا نرسيده كه ماشينى مطابق شأن خودش خريدارى نمايد، خمس ندارد، مگر آن كه به پول آن خمس تعلّق گرفته باشد كه در آن صورت به هر مقدار از پول، كه خمس به آن تعلّق گرفته، بايد خمس آن پرداخت شود.

     س6 - مشهور است هر چه كه ضروريات زندگى است خمس ندارد مثل خانه مسكونى آيا صحيح است يا خير؟

    • ج6 - هر آنچه كه در زندگى به آن احتياج دارند خمس ندارد مگر آنكه به پول آن خمس تعلّق گرفته باشد كه در اين صورت خمس دارد.

     س7 - ماشين زير پاى انسان كه از آن براى رفتن به محلّ كار و يا مسافرت و رسيدگى به حوائج شخصى استفاده مى‏كند آيا خمس دارد؟

    • ج7 - اگر در زندگى شخصى به اين وسيله محتاج است و مطابق شأن او باشد و به عين پولى كه آن وسيله را با آن خريده، خمس تعلّق نگرفته باشد خمس ندارد.

     س8 - شخصى با عين پول خمس نداده منزلى مى‏خرد آيا نماز خواندن در اين منزل باطل مى‏باشد و اشكال دارد يا اينكه فقط يك پنجم قيمت منزل را بدهكار مى‏باشد؟

    • ج8 - اگر از عين پول خمس نداده خريده، نماز خواندن در آن اشكال دارد ولى معمولامعاملات به ذمّه انجام مى‏شود كه در اين صورت فقط خمس بدهكار است و نماز خواندن در خانه اشكال ندارد.

     س9 - آيا كفن خمس دارد؟

    • ج9 - اگر كفن يكسال بماند و از پول خمس نداده خريدارى شده باشد خمس دارد.

     س10 - آيا خريد تاج گل براى مجالس ترحيم، كه پس از مدّتى از بين مى‏رود، جز هزينه سال محسوب مى‏شود، يا به آن خمس تعلّق مى‏گيرد؟

    • ج10 - در صورتى كه اسراف محسوب شود، جز هزينه سال نيست و بايد خمس آن پرداخت گردد.

     س11 - آيا لوازم خانه مثل منبع آب و پمپ آب كه از آن براى كشيدن آب استفاده مى‏شود خمس دارد؟

    • ج11 - اگر جز لوازم ضرورى زندگى است خمس ندارد.

    اراضى و املاك

     س1 - زمينهائى كه موات بوده و احياء شده يا خريده شده يا هبه شده و يا به ارث رسيده، آيا بايد قيمت همان موقع را، حساب خمس قرار دهد يا قيمت فعلى را؟

    • ج1 - اگر به كلّ زمين خمس تعلّق گرفته و خمس آن پرداخت نشده، بايد قيمت الان محاسبه شود امّا اگر خمس زمين داده شده ولى افزايش قيمت پيدا كرده فقط بايد مابه‏التفاوت قيمت سابق و الان را خمس بدهد.

     س2 - به كداميك از صور زير خمس تعلّق مى‏گيرد:

    الف - شخصى زمينى خريده و اصلاحساب سال ندارد و يا حساب دارد ولى نمى‏داند پولى كه بابت زمين داده، خمس به او تعلّق گرفته يا خير؟

    ب - زمينى كه آباد كرده و حساب سال ندارد و يا اگر دارد مثل بند الف؟

    ج - زمينى كه زمان اصلاحات اراضى به افراد داده‏اند، با توضيحات بند الف و ب؟

    د - زمينى كه به ارث رسيده، از پدر و مادرى كه خمس آن را نداده‏اند، با احتمالات بند الف؟

    م - زمينى كه هبه شده و نمى‏داند، واهب خمس آن را داده يا نه؟

    • ج2 - الف - اگر حساب سال نداشته، بايد خمس بدهد ولى اگر نمى‏داند خمس داده يا نه در صورتى كه تعلّق وجوب خمس را يقين دارد و شكّ در اداء آن دارد بايد خمس بدهد ولى اگر شكّ در اصل وجوب دارد، خمس واجب نمى‏شود.
    • ب - بايد خمس بدهد، مانند بند الف.
    • ج - اگر ملكش باشد، حكم سابق را دارد.
    • د - اگر بداند خمس نداده‏اند، بايد خمس بدهد.
    • م - در صورت شكّ خمس ندارد.

     س3 - شخصى حساب سال دارد، در بين سال زمينى خريد و در آن خانه مسكونى ساخت، پس از ده سال مى‏خواهد بفروشد پنج ميليون تومان، آيا بايد بعد از فروش، خمس را بدهد يا اين كه يكسال پس از فروش چنانچه پول بماند و سال بگذرد؟

    • ج2 - اگر در همان سال پول را براى خريد خانه ديگر مصرف كند، خمس ندارد ولى اگر نگهدارد تا سال بگذرد، بايد خمس آن را بدهد.

     س3 - فردى بوسيله پول پس انداز شده خودش كه خمس آن را داده و مقدارى از پول كمكى پدر زمينى را خريدارى نموده، آيا اين زمين خمس دارد؟

    • ج3 - اگر پول پس انداز شده و مرحمتى پدرش را كه در وسط سال زمينى خريده، جهت خانه سازى براى خودش كه نياز دارد باشد، خمس ندارد ولى اگر فعلاقصد خانه سازى ندارد، بلكه زمين خريده كه دز چند سال آینده آن را بسازد، یا بعداآن را بفروشد و صرف زندگى و خانه سازى كند، بايد خمس مازاد از مقداری را که قبلاخمس آن داده شده را بدهد.

     س4 - شخصى زمينى خريده براى ساختن منزل مسكونى، لكن زمين را فروخته و ماشينى براى امرار معاش خريده، آيا به پول زمين خمس تعلّق مى‏گيرد؟

    • ج4 - بله خمس دارد.

     س5 - كسى منزلى را خريده چون سند آماده نبوده، مبلغى را بعنوان گرو نزد خود نگهداشته تا سند آماده شود، سال خمسى فرا رسيده، آيا به اين مقدار خمس تعلّق مى‏گيرد؟

    • ج5 - اگر پولى را كه نزد خود نگهداشته بصورتى است كه ملك فروشنده است، ولى بعنوان امانت يا گرو نگهدارى مى‏كند، خمس ندارد و اما اگر از ملك خريدار خارج نشده است، بايد خمس آن را بپردازد.

     س6 - آيا پس از فروختن منزل، ماشين و مغازه، پرداختن خمس واجب فورى است؟

    • ج6 - اگر از مال خمس نداده باشد، يا در وسط سال فروخت و پول آن را تا سر سال نگهداشت، بايد خمس آن را بدهد ولى اگر وسط سال وجه را صرف مؤونه كرد، خمس آن مال واجب نيست.

     س7 - زمينى خريدارى كردم كه قيمت فعلى آن نصف قيمت زمان خريدارى است، خمس كدام بايد حساب شود؟

    • ج7 - در صورتى كه در زمان ترقّى خمس به آن تعلّق گرفته باشد، خمس زمان ترقّى را بايد بدهد و الاّ خمس زمان اداء بايد داده شود.

     س8 - اگر خانه خمس نداشته باشد يا مصالحه شود حكم زمينى كه خانه در آن ساخته شده است مخصوصامثل خانه‏هاى شمال كه در زمينهاى مثلا500 يا 700 مترى و يا بيشتر ساخته مى‏شود چيست؟

    • ج8 - تفاوتى بين زمين و عرصه خانه نيست و اگر در شأن مالك باشد كه اين خانه داراى آن زمين بزرگ باشد و رسم محلّ هم اينگونه ايجاب مى‏كند خمس ندارد.

     س9 - شخصى اصلاحساب سال نداشته و كارمند دولت بوده در سال 60 يك قطعه زمينى خريده به مبلغ  100 هزار تومان، و حالا در سال 80 فروخته 24 ميليون تومان آيا اين 24 ميليون تومان خمس دارد يا خير و در صورتى كه خمس 100 هزار تومان را داده باشد آيا الان 24 ميليون تومان خمس دارد يا خير و در صورت وجوب خمس اگر با اين 24 ميليون تومان منزل مسكونى ساخته باشد تصرّف در اين منزل و نماز خواندن در آن چه صورتى دارد و اگر كسى نداند و يا بداند فرقى دارد يا خير؟

    • ج9 - در فرض اوّل بايد تمام 24 ميليون تومان را حساب كند و خمس آن را بدهد و در فرض دوّم غير از آن 100 هزار تومان، بقيّه را بايد حساب كند و خمس آن را بدهد و ديگر اينكه چون معمولامعاملات بر ذمّه انجام مى‏شود نماز خواندن در آن اشكال ندارد.

     س10 - شخصى پنج هكتار زمين خريده يا آباد كرده يا به او ارث رسيده و صاحب آن، خمس آن را نداده است حال نماز خواندن در چنين زمينى چه صورت دارد و اگر نداند كه خمس نداده است و بعد از گذشت سى سال متوجّه شود، آيا نمازهايش اعاده دارد يا خير؟

    • ج10 - زمينى را كه خريده اگر سرمايه باشد خمس داشته و بايد خمس بدهد ولى زمينى كه آباد شده و مؤونه است يا به ارث رسيده، خمس ندارد مگر آنكه بداند كه مورّث، خمس آن را نداده است و نمازها اعاده ندارد.

     س11 - اگر شخصى زمينى داشته باشد و آن را بفروشد و با پول آن بخواهد خانه بخرد آيا اين زمين خمس دارد؟

    • ج11 - اگر اصل زمين را خمس داده باشد و يا آنكه خمس به اصل آن تعلّق نگرفته باشد، مازاد بر اصل آن خمس دارد.

     س12 - اگر شخصى زمينى را به عنوان باغ يا زمين كشاورزى بخرد تا از آن استفاده كند آيا قبل از فروش بايد خمسش را حساب كند يا خير؟

    • ج12 - سرمايه خمس دارد و بايد خمس آن هم داده شود.

     س13 - زمينى كه به انسان ارث رسيده است:

    الف - اگر صاحب آن زمين خمسش را نداده باشد آيا بايد خمسش را بدهد؟

    ب - اگر صاحب آن زمين خمسش را داده باشد آيا باز هم بايد خمسش را بدهد؟

    ج - بر فرض تعلّق خمس آيا قبل از فروش لازم است خمسش را بدهد يا بعد از فروش؟

    • ج13 - الف - بايد خمس آن پرداخت شود.
    • ب - خمس ندارد.
    • ج - اگر خمس تعلّق گرفته باشد به محض تملّك بايد خمس آن داده شود.

     س14 - اگر زمينى را به عنوان تجارت بخرد به اين نيّت كه آن را بفروشد و از آن سود ببرد اگر بعد از گذشت سال خمسى بفروشد:

    الف - آيا به محض خريد اين زمين بايد خمسش را بدهد يا سر سال خمسش را بدهد؟

    ب - اگر بعد از گذشت سال و بعد از حساب اصل زمين سودى ببرد آيا بايد خمس آن سود را نيز در وسط سال بدهد و يا اينكه اگر آن سود تا سال بعدى خمس باقى ماند بايد خمسش را بدهد؟

    • ج14 - الف - سرمايه خمس دارد و بهتر است به محض خريد خمس آن داده شود، گرچه می‌تواند صبر کند سر سال خمس آن را بدهد.
    • ب - جز سود تجارت است و تا سر سال خمسى وقت دارد كه اگر صرف در مؤونه نشد، بايد خمس آن پرداخت شود.

     س15 - كسى دو هكتار زمين خريده ولى مالك اوليّه زمين خمس آن را نداده آيا اگر خريدار خمس دهد از گردن فروشنده ساقط مى‏شود؟

    • ج15 - تا زمينى در تصرّف خريدار نيامده خمسى واجب نيست و اگر زمانى كه زمين تحت تصرّف فروشنده بوده خمس به آن تعلّق گرفته، با توجه به دادن خمس از طرف خريدار، از گردن فروشنده خمس ساقط نمى‏گردد.

     س16 - شخصى كارمند دولت است حدود بيست سال قبل يك قطعه زمين مسكونى خريده است پنج هزار تومان، امسال يعنى سال 80 بيست و پنج ميليون تومان فروخت آيا در صورت حساب سال داشتن خمس دارد يا نه و در صورت حساب سال نداشتن خمس دارد يا خير؟

    • ج16 - در صورتى كه جهت خانه استفاده كرده است، خمس ندارد ولى اگر به عنوان سود فروخته، خمس مابقى را بايد بدهد.

     س17 - شخصى براى سه فرزندش خانه‏اى خريده و به نامشان نموده است خمس آن به چه صورت است و همچنين اگر بنامشان نكرده باشد چطور؟

    • ج17 - اگر در شأن پدر بوده كه اين خانه‏ها را براى فرزندان تهيّه كند و خمس هم به پول اين خانه‏ها تعلّق نگرفته باشد و بچّه‏ها هم براى استفاده معيشتى خود استفاده مى‏كنند، خمس ندارد.

    مسائل بانكى خمس

     س1 - والدين براى فرزندان خودشان در بانك حساب پس انداز افتتاح نموده‏اند و ماهانه مبلغى را به حساب فرزندان خود واريز مى‏كنند، آيا به اين نوع حساب پس انداز خمس تعلّق مى‏گيرد؟

    • ج1 - در صورتى كه واقعا تمليك به فرزند نشده باشد، بايد خود والدين خمس آن را بدهند و اگر تمليك كرده باشند، خمس به عين مال تعلّق مى‏گيرد و لذا ولیّ او مى‏تواند خمس آن را خارج كند و يا اين كه هر وقت فرزند به بلوغ رسيد، خمس آن را بپردازد.

     س2 - شخصى دو ميليون تومان در بانك دولتى گذاشته و به او سود نيز مى‏دهند و مقلّد مرجعى است كه اين عمل را جايز نمى‏داند، آيا بايد با حاكم شرع در چنين موارد مصالحه شود؟

    • ج2 - اگر مى‏تواند اضافى را به خزينه دولت واريز نمايد، ولى در غير اين صورت بايد در اختيار حاكم شرع قرار دهد و تذكّر داده شود، تا هر چه مجتهد صلاح دانست عمل مى‏كند.

     س3 - سودى كه بانك مى‏دهد چون موجب جبران كمى از كاهش ارزش پول نزد مردم مى‏گردد آيا به آن خمس تعلّق مى‏گيرد؟

    • ج3 - به نظر ما مسئله جبران كاهش ارزش قيمت درست نيست و سود صدق مى‏كند و ملاك نقدينگى، است و عرف سود بانكى را سود مى‏داند ولذا خمس واجب است.

     س4 - پولى كه به عنوان پس‏انداز در بانك گذاشته مى‏شود و بدون اينكه شرط سودى شود بانك از جانب خود بهره‏اى به حساب مى‏افزايد آيا اصل پول و بهره آن خمس دارد؟

    • ج4 - با فرض مذكور اگر سپرده به بانك طبق يكى از عقود اسلامى با مراعات شرايطش انجام شده اصل پول و سود آن خمس دارد.

    خمس و مالیات

     س1 - آيا احكام مالياتى اسلامى از قبيل خمس و زكات و غيره قابليت قانونمند شدن و جايگزينى با قوانين مالياتى كشور را دارد و آيا در اسلام ماليات مشروعيت دارد يا خير؟

    • ج1- قوانين مالياتى از احكام حكومتى است كه با اشراف حكومت اسلامى اعمال مى‏گردد و لذا نحوه اخذ و مقدار آن و چگونگى قوانين بستگى به نظر ولىّ فقيه دارد كه مى‏توانيد در اين زمينه از معظم له استفتاء نمائيد، ولى اصل دريافت ماليات در اسلام مشروع است كه در زمان ائمه معصومين هم مالياتهايى غير از خمس و زكات واجب بعضاً گرفته شده و لذا در صورتى كه حاكم اسلامى لازم بداند مى‏تواند در حدّ احتياج حكومت ماليات دريافت كند و خمس و زكات جايگزين مالياتها نمى‏گردد زيرا مصارف اينها با ماليات تفاوت مى‏كند و اخذ ماليات حكومتى نبايد موجب عدم اهتمام مردم به وجوهات شرعيّه شود زيرا هر كدام مصارف معيّنه خود را دارند.

     س2- كسانى كه علاوه بر ماليات، خمس يا زكات به مراجع مى‏پردازند آيا مى‏توانند به مقدار آن از پرداخت ماليات (هر چند با صحنه سازى) كم كنند؟

    • ج2- ماليات ربطى به احكام خمس و زكات ندارد و در مورد ماليات بايد طبق قوانين كشورى عمل شود.

     س3- كسانى كه ماليات به دولت مى‏دهند آيا مى‏توانند به مقدار آن از پرداخت خمس و زكات كم كنند؟

    • ج3 - مسئله ماليات ربطى به مسائل خمس وزكات ندارد و جايز نيست كه از خمس و زكات چيزى كم گردد.

     س4 - آيا مالياتى كه به اَشكال مختلف دولت اسلامى از كارمندان و سايرين دريافت مى‏كند كفايت از حقوق شرعى (خمس) مى‏كند؟

    • ج4 - كفايت نمى‏كند.

    س5- آيا پرداخت ماليات يا انفاقات مستحبّى به فقراء كفايت از خمس مى‏كند و اگر كفايت نمى‏كند پرداخت ماليات چه جايگاهى در فقه دارد؟

    • ج5- كفايت از خمس نمى‏كند و ماليات يك دستور حكومتى است كه جهت ارائه خدمت گرفته مى‏شود و از نظر شرعى هم در صورتى كه ظلم نباشد اشكال ندارد.

    مسائل طلاّب

     س1 - شخصى مقدارى كتابهاى درسى حوزوى خريدارى نمود و فعلابراى او قابل استفاده نيست و پولى هم ندارد كه خمس آن را بدهد، آيا واجب است بعضى از كتابهاى ديگر را بفروشد، تا اين كه خمس آنها را بدهد با فرض آن كه اگر فروخت، ديگر توانايى خريدارى مجدّد را نخواهد داشت؟

    • ج1 - اگر به كتابها در طول سال و لو براى يكبار نياز دارد، خمس به آنها تعلّق نمى‏گيرد و الاّ بايد خمس بدهد بنابر احوط و براى پرداخت خمس مى‏تواند كتاب را بفروشد و يا از حاكم شرع اجازه بگيرد كه بعدابدهد.

    س2 - سهم امام 7 كه طلبه‏ها مى‏گيرند، در چه مواردى بايد مصرف كنند؟

    • ج2 - در راهى كه بدانند حضرت صاحب الامر 7 راضى هستند، مصرف نمايند.

    س3 - آيا به شهريه طلاّب، خمس تعلّق مى‏گيرد؟

    • ج3 - اگر از سهم امام 7 و سادات و زكوات واجبه باشد، خمس ندارد امّا اگر از صدقات مستحبّه باشد، بنابر احتیاط خمس دارد.

    س4 - آيا به كتب اهل علم، كه در هنگام نياز از آنها استفاده مى‏شود، خمس واجب است؟

    • ج4 - مادامى كه به آنها نياز دارد، جز مؤونه است و خمس ندارد.

     س5 - آيا درآمد منبر خمس دارد؟

    • ج5 - درآمد منبر اگر زيادتر از هزينه سال باشد، خمس دارد.

    جهيزيّه

     س1 - اگر پدرى براى دخترش بيش از اندازه و شأن او جهيزيّه خريد، خمس مازاد به عهده كيست؟

    • ج1 - در مقدارى كه خارج از شأن است، جز مؤونه پدر نيست پس خمس او را بايد پدر بدهد.

     س2 - جهيزيّه‏اى كه براى دختران كنار گذاشته مى‏شود، آيا خمس به آن تعلّق مى‏گيرد يا خير؟

    • ج2 - در جنس و اثاثيّه خمس تعلّق نمى‏گيرد، ولى در پول كنار گذاشته شده بايد خمس آن را پرداخت.

     س3 - پول كنار گذاشتن براى تهيّه جهيزيّه، آيا خمس دارد؟

    • ج3 - اگر سال خمسى بر آن بگذرد، بايد خمس آن را بدهد مگر آن كه قبل از سال خمسى، لوازم جهيزيّه تهيّه گردد.

     س4 - حال كه جهيزيّه با شرايط مذكوره، خمس ندارد چه دختر صلبى و چه دخترى كه انسان از پرورشگاه آورده باشد و يا مقدار جهيزيّه يا پولش را داده باشد به كميته امداد، آيا اين موارد هم خمس ندارد؟

    • ج4 - دختر صلبى جهيزيّه‏اش خمس ندارد ولى دختر غير صلبى حكم هديه را دارد و اگر به مقدار شأنش  باشد، جز مؤونه است و خمس ندارد و در غير اين صورت، بايد خمس بدهد.

     س5 - زنى كه خمس جهيزيّه‏اش را نداده آيا شوهرش مى‏تواند در آن تصرّف كند؟

    • ج5 - جهيزيّه خمس ندارد.

     س6 - شخصى براى فرزند نابالغ خود، از هم اكنون وسايل مى‏خرد براى اين كه اگر بچّه‏اش بزرگ شد و تشكيل خانه داد وسايل داشه باشد، مثل يخچال، قالى، ماشين لباسشوئى و هم اكنون اينها را ملك بچّه نموده، آيا به آنها خمس تعلّق مى‏گيرد و آيا بعد از بلوغ، بچّه بايد خمس آنها را بدهد؟

    • ج6 - اگر چيزهايى كه پدر براى دختر مى‏خرد، بعنوان جهيزيّه اوست خمس ندارد ولى در مورد پسر، اگر بصورتى است كه عرف اين وسايل را براى پسر لازم مى‏داند، خمس ندارد و الاّ بايد خمس آن را پرداخت كند.

     س7 - آيا جهيزيّه دختر كه خمس ندارد، بايد از مال مخمّس تهيّه شده باشد يا اگر از غير مخمّس هم باشد، باز خمس ندارد در فرض دوّم اگر خمس داشته باشد، دادن آن بعهده كيست؟

    • ج7 - در صورتى كه از مالى تهيّه شده كه خمس به آن تعلّق گرفته باشد، بايد خمس آن را پرداخت كند و الاّ خمس ندارد و در صورتى كه به دختر تحويل شده و ملك دختر گرديده، بايد دختر خمس آن را بپردازد و الاّ وظيفه پدر است كه، خمس آن را پرداخت كند.

    هدايا و نذورات

     س1 - اگر فردى قطعه زمينى، را براى فرزند يك ساله‏اش خريده و حساب سال ندارد و معمولامازاد بر مؤونه ندارد و يا اين كه، پول زمين را جدّ آن بچّه داده است، آيا اين قطعه زمين خمس دارد يا خير؟

    • ج1 - اين مسئله دو صورت دارد در فرض اوّل اگر پولى را كه داده و زمين خريده، خمس به آن پول يا زمين تعلّق نگرفته باشد و هديه كردن يك قطعه زمين به فرزند، خارج از شأن پدر هم نباشد، خمس ندارد و در غير اين صورت، بايد خمسش را بدهد و در صورت دوّم كه جدّ بچّه، پول را هديه به او كرده، خمس به بچّه تعلّق نمى‏گيرد در صورتى كه بالغ نشده باشد ولى بعد از بلوغ اگر مورد استفاده قرار نگرفته باشد و سال هم گذشته باشد، بايد خمسش را بدهد.

     س2 - اينجانب فردى دامدار هستم، پدرم تعدادى گوسفند به عنوان معيشت به بنده داده است و آن را ملك تامّ بنده قرار داده، امّا معلوم نيست، اينها را بعنوان سهم الارثى داده يا حقّ الزحمه و يا بخشش، آيا خمس اصل اين گوسفندان به ذمّه اينجانب است يا نه؟

    • ج2 - اگر تعداد گوسفندان كم باشند و پدر خمس آن را داده باشد و در طى سال صرف هزينه زندگى گردد، خمس به آن تعلّق نمى‏گيرد ولى در غير اين صورت چه آنكه بخشش باشد و يا بابت حقّ الزحمه، بايد خمس مازاد بر خرجى را، بعد از سال بدهد اما سهم الارث در حال حيات پدر مشروعيّت ندارد، مگر بصورت بخشش باشد.

     س3 - شخصى گوسفندى را نذر كرد و آن گوسفند را خريده و از آن نگهدارى مى‏كند، تا دهم محرم ذبح كند، قبل از محرّم سال خمسى او آمده آيا به گوسفند، خمس تعلّق مى‏گيرد؟

    • ج3 - با فرض مذكور خمس ندارد.

     س4 - اگر به عنوان پاداش از زحمات انسان در رابطه با مسابقات قرآن، سكّه بهار آزادى بدهند، آيا به اين سكّه خمس تعلّق مى‏گيرد؟

    • ج4 - حكم هديه را دارد و در صورتى كه در طىّ سال مصرف در هزينه زندگى كند، خمس ندارد و الاّ بايد خمس آن را بپردازد.

     س5 - اگر انسان براى فرزند خود، كه در شهر ديگرى است خانه‏اى خريدارى كند، آيا خمس به آن تعلّق مى‏گيرد؟

    • ج5 - در صورتى كه شأن پدر طورى است كه، بايد همچون خانه‏اى براى فرزند خود بخرد، خمس ندارد و امّا اگر از شأن پدر نيست كه خانه بخرد، بايد خمس آن را بپردازد.

     س6 - بنياد شهيد به فرزندان شهداء كه صغيرند، ماهانه مبلغى را به حساب آنان واريز مى‏كند تا بعد از بلوغ به آنها بدهد آيا بعد از گرفتن وجه، به آن خمس تعلّق مى‏گيرد؟

    • ج6 - بعد از بلوغ، بايد خمس آنها را پرداخت كنند.

     س7 - آيا به جوايزى كه از سوى بانكها داده مى‏شود، مثل خانه و ماشين، خمس تعلّق مى‏گيرد؟

    • ج7 - بنظر ما اگر در هزينه مصرف گردد، خمس ندارد.

     س8 - كسانى كه قبل از رسيدن سال، اموال خود را مى‏بخشد براى فرار از خمس، آيا اين عمل صحيح است؟

    • ج8 - اينگونه بخششها پذيرفته نيست و بايد خمس زائد از مؤونه را بپردازد، مگر آن كه بخششها واقعى و مطابق شأن او باشد.

     س9 - مهريه‏اى كه زن مى‏گيرد و يا پولى كه به وى بخشيده مى‏شود خمس دارد ياخير؟

    • ج9 - مهريه خمس ندارد و هديه در صورتى كه صرف در مؤونه شود خمس ندارد ولى اگر از سال خمسى بگذرد بايد خمس آن پرداخت شود.

     س10 - شخصى جهت انجام مناسك حجّ، احرامى به عنوان عاريه و يا هديه از كسى مى‏گيرد صاحب اين احرام قبلابا اين احرام حجّى انجام داده است آيا بر اين شخص كه فعلااز باب عاريه و يا هديه احرام را گرفته واجب است خمس آن را بدهد؟

    • ج10 -خمس واجب نيست مگر هديه گرفته باشد که شايسته است خمس آن را بدهد البته اگر يقين به ندادن خمس دارد، بايد خمس آن را بدهد.

     س11 - آيا هبه، هديه و عيدى خمس دارد؟

    • ج11 - به نظر ما اگر صرف در مؤونه زندگى گردد، خمس ندارد ولى اگر كنار گذاشته شود و سال بر آن بگذرد بايد خمس آن را بدهد.

     س12 - آيا مبالغى كه در عروسيها به عنوان هديه جمع مى‏شود متعلّق خمس است؟

    • ج12 - به نظر ما اگر صرف در مؤونه زندگى گردد قبل از آنكه سال خمسى برسد خمس ندارد.

     س13 - به نظر حضرتعالى هديه، هبه، عيدى و چشم روشنى خمس دارند و آيا مهريه زن و ديه خمس دارد يا خير؟

    • ج13 - هديه و هبه و عيدى و چشم روشنى و ديه اگر صرف در مؤونه شود خمس ندارد ولى اگر پس انداز شود و استفاده در مؤونه نشود، خمس دارد و مهريه خمس ندارد.

     س14 - قند و شكر و اجناسى كه كميته امداد امام 6به مردم مى‏دهد آيا خمس دارد يا خير؟

    • ج14 - اگر از مؤونه زياد آمد بايد احتياطاخمس آن داده شود.

     س15 - پول و يا لباس و يا اجناسى كه شخصى به شخص ديگرى مى‏بخشد آيا خمس دارد يا خير؟

    • ج15 - اگر در مؤونه استفاده نشود و باقى بماند و سال خمسى بر آن بگذرد خمس دارد.

     س16 - پولى كه كميته يكبار به عنوان كمك به يك دانش‏آموز مى‏بخشد آيا خمس دارد؟

    • ج16 - در صورتى كه از مخارج مؤونه زياد آيد احتياطاخمس آن پرداخت شود.

    مصالحه در خمس

     س1 - آيا مرجع و يا وكيل او، مى‏تواند خمس را بعد از حساب كردن، به مقلّد خود ببخشد و نگيرد؟

    • ج1 - خمس مسلّم قابل بخشش نيست، مگر آن كه مجتهد جهت خاصّى را در نظر بگيرد و موضوع أهمّ باشد.

     س2 - آيا براى وكلاى حضرتعالى، جايز است در هنگام تخميس اموال مردم، مقدارى از خمس را به صاحب مال ببخشد، زيرا در بسيارى موارد موجب دلگرمى مؤمنين و ادامه پرداخت خمس مى‏گردد؟

    • ج2 - مصالحه جايز نيست، مگر در مشكوكات.

     س3 - در بعضى موارد شبهه، در دريافت خمس از طرف روحانيون مأذون، به مصالحه عمل مى‏شود و زمانى كه مكلّف قادر به اداء آن نباشد، چنانچه مستحقّ خمس راضى شود كه به عنوان خمس بگيرد و دوباره ببخشد، آيا اين عمل جايز است يا خير؟

    • ج3 - جايز نيست، زيرا در سهم سادات استحقاق شرط است و اگر مستحقّ باشد، مقدار وجهى را كه مى‏گيرد از براى خود مستحقّ است و اگر مستحقّ نيست، نمى‏تواند خمس بگيرد.

    مهريّه

     س1 - شوهرى مهريّه زنش را مى‏دهد، در حالى كه اصلاحساب سال ندارد و يقين دارد، به مال او خمس تعلّق گرفته است، خمس اين مال بر عهده كيست؟

    • ج1 - اگر از عين مال خمس نداده، مهريّه را بدهد يك پنجم آن را بايد زن، بابت خمس بدهد و از شوهرش بگيرد و اگر از عين مال خمس نداده به زنش پرداخت نكرده، دادن خمس به ذمّه شوهر مى‏باشد.

     س2 - چنانچه زن مهريّه خود را از شوهر بگيرد، آيا خمس دارد؟

    • ج2 - خمس ندارد.

     س3 - مهريه‏اى كه زن مى‏گيرد و يا مالى كه به ارث برده است و يا پولى كه به وى بخشيده شده است آيا خمس دارد؟

    • ج3 - مهريه و ارث خمس ندارد البته در صورتى كه ميّت كه مال از او بوده اهل خمس بوده باشد و امّا هديه در صورتى كه صرف در مؤونه شود خمس ندارد ولى اگر از سال خمسى بگذرد و صرف در مؤونه شود بايد خمس آن پرداخت شود.

     س4 - پولى را كه پدر دختر از داماد مى‏گيرد آن را مهريه دخترش قرار مى‏دهند به اين معنى كه مبلغ را كاملادختر از شوهر خود به عنوان مهريه خود اخذ كند هر مقدارى را كه دختر خواست براى خودش جهيزيه تهيّه كند و اضافه از آن را به پدر يا برادر خود هبه كند حلال است يا خير و در صورتى كه براى دختر حلاليّت پيدا كند آيا خمس آن بعد از يك سال به ذمّه پدر است يا دختر؟

    • ج4 - دختر مى‏تواند آن را ببخشد و مهريه خمس ندارد و آنچه كه به پدر يا برادر خود مى‏بخشد اگر اضافه بر درآمد سال باشد خمس دارد.

    درآمد زن

     س1 - كسانى كه همسرشان معلّم است يا اشتغال به كارهاى ديگر دارند و از اين طريق درآمدى دارند كه خرج منزل مى‏شود، آيا مرد موقع حساب سال، بايد اين درآمد را جز مخارج خود قرار دهد، يا اين كه هر كدام جداگانه حساب كنند؟

    • ج1 - اگر درآمد مرد براى زندگى مطابق شأن، كافى نباشد و زن از درآمد خود به مخارج خانواده كمك مى‏كند خمس مازاد بر مؤونه بر خود زن واجب است و مازاد بر مؤونه مرد هم، بر خود مرد واجب است و اگر مرد درآمد كافى براى زندگى داشته باشد، تمام درآمد زن خمس دارد.

     س2 - اگر زنى درآمدش را به شوهرش داد تا خرج زندگى كند، آيا خمس دارد يا خير؟

    • ج2 - اگر ضرورت ايجاب كند كه كمك به هزينه زندگى نمايد، در مقدار صرف شده، خمس واجب نيست.

     س3 - اگر زن شوهردار داراى درآمد باشد، بايد خمسش را بدهد يا نه؟

    • ج3 - بايد زن خمس تمامى درآمدش را بدهد، در صورتى كه واجب النفقه همسرش باشد و او هم نفقه او را كاملابدهد.

    خمس مال قرض گرفته شده

     س1 - آيا مبلغى كه از طرف مستأجر، نزد موجر بعنوان امانت يا قرض الحسنه يا رهن به مدّت يكسال مى‏ماند، خمس آن بعهده كداميك از آنهاست؟

    • ج1 - اگر به رسم امانت باشد، خمس بعهده صاحب مال است ولى اگر بصورت قرض بوده، بعهده وام گيرنده است اگر از سال بگذرد و مصرف ننمايد.

     س2 - شخصى مبلغ چهارصد هزار تومان وام گرفته كه سالى صد هزار تومان پرداخت كند، از طرفى اداى دين كه صد هزار تومان است جز مؤونه، است در سال دوّم دو ماه مانده به حساب سال، سيصد هزار تومان پول اضافه بر مؤونه دارد، آيا مى‏تواند سيصد هزار تومان وام را يكجا بدهد و جز مؤونه قرار دهد، با اين كه قبول مى‏كنند همه را يكجا بگيرند يا بايد خمس سيصد هزار تومان را بدهد؟

    • ج2 - ملاك در مؤونه فعليّت آن است، پس اگر يكجا سيصد هزار تومان را داد، جز مؤونه حساب شده و نسبت به آن مقدار از سود كسر مى‏گردد، پس وجهى براى دادن خمس آن سيصد هزار تومان نيست.

     س3 - شخصى به مردم بدهكار است، چنانچه هنگام فرا رسيدن سال خمسى از مال او زياد بيايد، پرداخت بدهى لازم است يا پرداخت خمس و آيا كلاّبر چنين شخصى، خمس واجب است يا خير؟

    • ج3 – اگر بدهی او سر رسید مشخصی ندارد و طلبکار آن را مطالبه میکند باید بدهی خود را بپردازد و الا میتواند پرداخت بدهی خود را به تأخیر بیندازد، ولی در این صورت باید خمس آنچه از مال او اضافه آمده است پرداخت شود.

     س4 - مبلغى بعنوان رهن پرداخت مى‏شود كه مورد نياز هم مى‏باشد، مثلاخانه‏اى رهن كرده، آيا با گذشت سال، خمس به آن تعلّق مى‏گيرد؟

    • ج4 - با تذكّر به اين كه رهن گرفتن به نحو رايج در ميان مردم شرعاً جايز نيست و بايد در قالب قرض از مستاجر پول را بگيرد،و لذا مبلغى كه قرض داده مى‏شود، تا بدست قرض دهنده نرسد، خمس ندارد ولى اگر پس گرفتنش بعد از سال شرعى خمس باشد، بايد خمس آن را بدهد.

     س5 - شخصى مبلغى قرض نموده براى خريد ماشين يا تعمير خانه و سال خمسى فرا رسيده، آيا خمس دارد؟

    • ج5 - خمس آن را بايد بپردازد، مگر آن كه قرض را هزينه در مخارج زندگى كند.

     س6 - كسانى كه در بانك مسكن پول مى‏گذارند تا بعد از يكسال به آنها وام دهند، با رسيدن سال خمسى، آيا به پول آنها خمس تعلّق مى‏گيرد؟

    • ج6 - در صورتى كه پول ملك آنان باشد و هرگاه بخواهند بتوانند پول را از بانك بگيرند، در اين صورت خمس تعلّق مى‏گيرد.

     س7 - اگر كسى از بانك وام بگيرد، آيا مى‏تواند در وقت حساب سال مبلغ بدهكارى را بعنوان قرض كسر نمايد؟

    • ج7 - نمى‏تواند كسر نمايد، مگر مقدارى را كه در همان سال بايد بپردازد، زيرا همه بدهكارى صدق مؤونه آن سال را نمى‏كند.

     س 8_مقدارى وام گرفته‏ام كه در طول چهار سال بپردازم آيا به اين پول خمس تعلّق مى‏گيرد؟

    • ج8 - اگر صرف در مؤونه نكنيد هر مقدار كه سال بر آن بگذرد بايد تخميس شود.

     س9 - آيا وام خمس دارد؟

    • ج9 - خمس دارد اگر صرف در مؤونه نشود.

     س10 - كسى كه پول به عنوان قرض الحسنه در اختيار كسى مى‏گذارد اگر سال بر اين مبلغ بگذرد خمس آن را چه كسى بايد بدهد صاحب پول يا كسى كه قرض گرفته؟

    • ج10 - اگر قرض گيرنده صرف در مؤونه نكند و سال خمسى بر آن بگذرد بايد خمس آن را بدهد و وام دهنده نيز به محض آنكه پول را از قرض گيرنده گرفت بايد خمس آن را بپردازد.

    درآمد كاركنان

     س1 - كارمندى كه تازه شروع بكار كرده، تا چند ماه اداره به عللى حقوق او را تأخير انداخت، بعد آنها را مجموعاپرداخت كردند، خمس اين پول را چگونه بايد داد؟

    • ج1 - آن مقدار از حقوقى كه قبل از سال خمسى دریافت کرده و مكلّف در آن هنگام براى خرج زندگى قرض نكرده، بايد خمس آن را بدهد و بقيّه جزو درآمد سال بعد خواهد بود، كه اگر در پايان سال اضافه داشت، خمس آن را بايد بدهد.

     س2 - آيا بايد خمس حقوق بازنشستگى را پس از دريافت از دولت، بلافاصله پرداخت كرد؟

    • ج2 - به محض وصول، خمس تعلّق نمى‏گيرد و اگر سال خمسى بر مقدار وصول شده بگذرد، بايد خمس آن را بدهد.

    مال ميّت و ميراث

     س1 - اگر كارمند دولت بميرد و دولت بعنوان حقوق بازنشستگى، مبلغى را به خانواده مرحوم بدهد، آيا اين مبلغ ميراث خواهد بود، در صورتى كه در زندگانى ميّت از حقوق ماهيانه او اين مبلغ كسر نشده است، آيا بين ورّاث تقسيم خواهد شد و آيا چنين مبلغى خمس دارد؟

    •  ج1 - حكم ارث ندارد بلكه متعلّق به كسى است كه دولت به او مى‏دهد و اگر سال بر او بگذرد و مصرف نشود، خمس به آن تعلّق مى‏گيرد.

     س2 - آيا چنانچه از ثلث ماترك متوفّى، پس از مصارف و خيرات و غيره مبلغى اضافه ماند، خمس به آن تعلّق مى‏گيرد؟

    • ج2 - اگر مال متعلّق به ميّت باشد، و ميّت نيز اهل خمس بوده باشد خمس به آن تعلّق نمى‏گيرد.

     س3 - اموال ميّت را اگر حساب سال نداشته، آيا از كلّ تخميس مى‏كنند يا از ثلث؟

    • ج3 - كلّ اموال بايد تخميس شود.

     س4 - شخصى فوت كرد حساب سال نداشت در بررسى ماترك اخراج چه چيزهايى اولويت دارد؟

    • ج4 - بايد تمام اموال او تخميس گردد و قبل از تقسيم بين ورثه خمس آن داده شود.

     س5 - مابه التفاوت قيمت مال موروثى مانند زمين يا خانه از زمان ارث تا زمان فروش آن آيا مشمول خمس است؟

    • ج5 - اگر بعد از فروش صرف در مؤونه مى‏گردد مابه التفاوت هم خمس ندارد ولى اگر صرف در سرمايه گردد خمس دارد.

    طلا

     س1 - آيا طلايى كه شوهر براى همسر خود مى‏خرد، خمس دارد؟

    • ج1 - در صورتى كه به آن احتياج دارد، خمس ندارد.

     س2 - شخصى كه از درآمد سال براى همسرش طلا و جواهراتى كه در شأن او مى‏باشد، مى‏خرد و آنها را فروخته و مجدّدامى‏خرد، آيا خمس دارد؟

    • ج2 - با فرض سئوال خمس ندارد.

     س3 - آيا طلايى كه زن بصورت هديه از پدر و مادر و فاميل دريافت كرده، خمس دارد؟

    • ج3 - به نظر ما اگر مورد استفاده قرار مى‏دهدو در شأن اوست خمس ندارد، و در صورت شک از حاكم شرع اجازه بگيرد و اگر استفاده نمى‏كند، بايد خمس آن را بپردازد.

     س4 - زيور آلات زنان كه غالبااز جنس طلا است متعلّق خمس است يا خير در صورتى كه خمس نداشته باشد موقعى كه از استفاده خارج مى‏شود نه بر اثر كهنه شدن بلكه بر اثر بالا رفتن سنّ زنان و عرف نبودن پوشيدن زيور در آنان در آن موقع آيا آن وقت خمس دارد يا خير؟

    • ج4 - در صورتى كه از آنها استفاده مى‏كند خمس ندارد و زمانى كه از استفاده خارج شود خمس دارد.

    سادات

     س1 - فردى تا مدّتى فكر مى‏كرده سيّد است، بعد از طريق علم انساب متوجّه شده سيّد نيست و حال آن كه در آن مدّت از سهم سادات استفاده نموده، آيا بابت سهم سادات ضامن است يا خير؟ و اگر هست بايد به چه كسى بدهد؟

    • ج1 - در صورتى كه براى او اطمينان حاصل شود كه سيّد نبوده، بايد هر مقدار كه يقين دارد از سهم سادات برداشته به حاكم شرع يا سيّد مستحقّ برساند.

     س2 - آيا براى اثبات سيادت، شياع مفيد علم و اطمينان و شهرت‏كافى است؟

    • ج2 - اگر شياع موجب علم و اطمينان عقلائى باشد، صحّت ترتيب اثر بر آن بعيد نيست، ولى در شهرت بايد طريق احتياط را اختيار كرد، كه احتياط در ترك گرفتن سهم سادات است.

     س3 - آيا سادات فقير، مى‏توانند از كميته امداد مستمرى دريافت كنند؟

    • ج3 - اگر بداند چيزهايى كه به او مى‏دهند، از اموالى است كه گرفتن آن براى او جايز است، اشكالى ندارد و الاّ محلّ اشكال است.

     س4 - كسى كه سيّد است، آيا لازم است شجره‏نامه خود را بداند و آيا كسى يا طريقه‏اى وجود دارد كه بتوان از آن طريق سيادت را فهميد يا خير؟

    • ج4 - همين كه در بين مردم به سيادت معروف باشد، كافى است و احتياجى به داشتن شجره‏نامه ندارد و شايد باشند كسانى كه در اين كار مهارت داشته باشند.

     س5 - آيا جدا كردن خمس احتياج به اذن فقيه دارد؟

    • ج5 - بعضى قائل به لزوم اذنند و لذا در صورت امكان، اجازه گرفتن به احتياط نزديكتر است.

     س6 - آيا كسى كه مادرش علويّه است از ذريّه رسول الله 9 حساب مى‏شود يا خير و آيا بايد در احكام شرعيه احتياط كند همانطور كه اگر منتسب بود به هاشم از طرف پدر، اميدوارم جواب را مرقوم بداريد و دليل مناسب آن را بگوئيد؟

    • ج6 - بله كسى كه مادرش علويّه باشد از ذريه رسول الله 9 حساب مى‏شود امّا مسائل فقهى فقط مختصّ به كسى است كه از طرف پدر منتسب به رسول الله 9 باشد و دليل آن اخبارى است كه وارد شده است و همچنين عمل اصحاب.

     س7 - خانمى است غير سيّده كه سرپرستى اطفال سيّد خود را به عهده دارد آيا مى‏تواند از سهم سادات براى مخارج خود و فرزندانش استفاده كند يا خير؟

    • ج7 - مى‏تواند براى فرزندانش از سهم سادات استفاده كند ولى براى خودش نمى‏تواند استفاده كند. البته اگر تمليك بچّه‏هاكند و خود به عنوان حقّ سرپرستى از بچّه‏ها حقوق بردارد، اشكال ندارد.

     س8 - آيا از سهم سادات مى‏شود به سيّد فقير بدهكار داد تا هم بدهكارى را بپردازد و هم خانه بخرد؟

    • ج8 - كمك و مساعدت اشكال ندارد ولى در خانه خريدن بايد از حاكم شرع اجازه بگيرد.

     س9 - سيّدى هست كه مقيّد به احكام شريعت نيست ولى داراى فرزندان صغيرى هست كه همه فقيرند آيا دادن سهم سادات به اين سيّد به قصد دادن به فرزندان صغير او اشكال دارد يا خير؟

    • ج9 - اگر صرف در حرام نكند اشكال ندارد و در غير اين صورت بهتر است خمس به صورت لباس و غذا به آنها داده شود.

     س10 - اگر زنى سيّده، زوجه مردى سيّد باشد ولى اين مرد غالبابه غير از خورد و خوراك متعارف مايحتاج ضرورى ديگر او را نمى‏دهد آيا ما مى‏توانيم از باب اينكه سيّد است سهم سادات به او كمك كنيم؟

    • ج10 - دادن خمس به زن سيّده اشكال ندارد درصورتى كه فقير صدق كند.

    بيمه

    س1 - آيا به پولى كه بعنوان بيمه عمر، از طرف شركت بيمه به وارث پرداخت مى‏شود، خمس تعلّق مى‏گيرد؟

    • ج1 - مانند باقى درآمدهاست و هر مقدار كه از مؤونه سال اضافه آمد، بايد خمس آن پرداخت شود.

     س2 - آيا به پولى كه به عنوان بيمه عمر به شركت بيمه داده مى‏شود، خمس تعلّق مى‏گيرد؟

    • ج2 - خمس ندارد.

    وجوب اعطاء خمس به مرجع تقليد

     س1 - ما مى‏دانيم كه اگر مرجعى بميرد وكالت وكلاى او ساقط مى‏شود حال سئوال اينجاست كه مقلّدين آن مرجع حقوق شرعى خود را به چه كسى بدهند آيا آن را به يكى از مراجع مورد اطمينان بدهند يا به يكى از مراجعى كه بقاء بر ميّت را جايز مى‏داند بدهند يا بايد به مرجعى بدهند كه فتوا به جواز بقاء بر ميّت داده و در همه بلاد شايع شده كه او اعلم از همه مراجع است و اگر حقوقش را به يك مجتهد ديگر و لو اينكه فتوا به جواز تقليد بر ميّت ندهد، داد ذمّه‏اش برى مى‏شود؟

    • ج1 - بايد حقوق شرعيه به مجتهدى داده شود كه از او در مسئله بقاء بر تقليد ميّت تقليد مى‏كرده يا به مجتهدى داده شود كه آن را در مصارفى هزينه مى‏كند كه مجتهد خودش در آن موارد آنها را هزينه مى‏كرده است.

     س2 - آیة الله سيستانى قائل است به احتياط وجوبى در مورد تسليم حقوق شرعيه به كسى كه اعلم باشد و من هم اعتمادابه اين فتوا از مقلّدين آیة الله خوئى هستم آيا جايز است كه حقوق شرعى را از طرف شما بگيريم و آيا عمل ما باعث فراغ ذمّه مى‏شود يا خير؟

    • ج2 - اگر وجوهات شرعيه در مصرفى هزينه شود كه مرجع شما جايز بداند اشكال ندارد.

     س3 - آيا وجوهات شرعيه را (خمس و زكات) بايد به مرجع تقليد داد يا به ولىّ‏فقيه (رهبرى) و يا به هر كدام بدهيم كفايت مى‏كند، در اين صورت آيا در پرداخت خمس يا زكات به هر يك اجازه ديگرى شرط است؟

    • ج3 - وجوهات شرعيه در مرحله اوّل بايد به مرجع تقليد پرداخت شود و اگر به فقهاى ديگر غير از مرجع تقليد خود بدهد در صورتى كه جهت مصرف مرجع تقليد با فقيهى كه وجوهات به او داده شده است جهت واحده‏اى باشد اشكال ندارد و كفايت مى‏كند.

     س4 - آيا دادن خمس به يكى از مراجع عظام با وجود اينكه من مقلّد مرجع ديگرى هستم كه دسترسى به آنها ندارم و اطمينان به وصول اموال به او ندارم يا اطمينان به دفتر آن مرجع ندارم جايز است يا خير؟

    • ج4 - دادن خمس به يكى از مراجع جايز است در صورتى كه آن مرجع پول را صرف در مسيرى كند كه مرجع او جايز بداند.

    دست گردان

     س1 - دست گردان در خمس چه مفهومى دارد و ثمره‏اش چيست؟

    • ج1 - در حقيقت دست گردان، پرداخت خمس به حاكم شرع و قرض گرفتن از اوست و لذا تصرّفات در اموال او بلامانع است.

     س2 - افرادى كه توان پرداخت خمس را ندارند و دست گردان مى‏كنند، آيا دست گردان نمودن با چك مدّت دار يا چكى كه وعده آن رسيده، صحيح است يا خير؟

    • ج2 - در صورتى كه چك پشتوانه داشته باشد كه عرفاداراى بهاء باشد، اشكال ندارد.

    اموال متعلّق خمس

     س1 - از پشمى كه نخ درست شده است و غرض فروش هم نيست بلكه مى‏خواهد لباس درست كند آيا خمس دارد يا خير؟

    • ج1 - خمس ندارد.

     س2 - كسى از مرجعى اجازه اخذ وجوهات و تصرّف در قسمتى از آن را دارد آيا مى‏تواند از مقلّدين مراجع ديگر هم وجوهات دريافت كند؟

    • ج2 - در صورتى كه واسطه در رساندن به مرجع يا نماينده او باشد اشكال ندارد.

     س3 - شخصى مرجع تقليد خويش را عوض كرده است و مقلّد مرجع تقليد ديگرى شده است به عبارت اخرى از مرجع تقليد اوّل خودش عدول كرده و به مرجع تقليد ديگرى رجوع كرده است اين شخص بابت سهم خمس يك ميليون تومان به مرجع تقليد اوّل بايد مى‏پرداخت و دست به دست هم كرده بوده است حال اين يك ميليون بدهى خمس را به كداميك از مراجع بايد بدهد از اوّلى كه عدول كرده است يا به دوّمى؟

    • ج3 - بايد به دوّمى بدهد.

     س4 - اگر حاكم اسلامى و مرجع تقليد متفاوت باشند وجوهات خمس را بايد به كداميك سپرد؟

    • ج4 - بايد به مرجع تقليد داد.

     س5 - چيزهايى نظير پارچه چادرى كه انسان براى همسر آينده خود كنار مى‏گذارد خمس دارد؟

    • ج5 - مشمول خمس است و بايد خمس آن پرداخت شود.

    متفرّقات

     س1 - اشخاصى پول مى‏دهند به روحانى و مى‏گويند به فلان مرجع دينى بدهيد، آيا مى‏توان به مرجع ديگر بدهند؟

    • ج1 - بهتر آن است كه نظرِ دهنده خمس تأمين گردد و امّا اگر جهت مصرف هر دو مرجع يك مورد باشد، اشكال ندارد.

     س2 - من مقلّد امام خمينى 6بودم و با اجازه حضرتعالى باقى هستم، اگر خودم بخواهم سهم سادات عظام را پرداخت نمايم، آيا بايد اجازه داشته باشم؟

    • ج2 - پرداخت سهم سادات بنظر ما اجازه لازم ندارد، مگر آن كه از جانب ما نهى گردد كه با نهى جايز نيست خود شما پرداخت كنيد و اگر اين مسئله را خواسته باشيد از امام 6تقليد كنيد، بايد از ما اجازه بگيريد.

     س3 - آيا سهم سادات را بدون اجازه حضرتعالى مى‏توان به سادات داد يا نه؟

    • ج3 - اشكال ندارد، مگر نهى شده باشد.

     س4 - آيا مستخرجين نمك شامل احكام معدن هستند و بايد يك پنجم توليدات خود را بعنوان خمس پرداخت كنند يا خير؟

    • ج4 - اگر نمك بصورت معدن است، بايد خمس آن پرداخت شود ولى اگر از مثل كناره‏هاى رودخانه‏ها و درياچه‏ها و درياى شور نمك جمع‏آورى مى‏كنند، صدق معدن نمى‏كند و خمس ندارد.

     س5 - شخصى مبلغى را به فردى مى‏دهد و سفارش مى‏كند آن را به مرجع تقليد برساند، امّا آن فرد پول مذكور را مصرف نموده و به جاى آن پول ديگرى مى‏دهد، چه حكمى دارد؟

    • ج5 - در مثل پول كه از نقود است نوعاماليّت آن ملاك است نه شخص آن وجه، پس دادن پول ديگر غير عين آن پول اشكال ندارد، گرچه احتياط در دادن عين آن پول است.

     س6 - مراد از مؤونه سال چيست؟

    • ج6 - خرجهائى كه در طىّ سال در زندگى لازم است اعمّ از لباس و غذا و هداياى لازمه و مسكن.

     س7 - مال حلال مخلوط به حرام، در چه صورتى بايد دوبار تخميس شود؟

    • ج7 - مال حلال مخلوط به حرام بوسيله تخميس پاك مى‏شود و سپس در صورتى كه از مؤونه سال اضافه بيايد، بايد خمس آن را بعنوان سود مكاسب پرداخت نمايد.

     س8 - آيا سهم امام 7، سهم سادات، زكات، ردّ مظالم، كفّارات و ساير چيزهائى كه بايد بدست مجتهد برسد پس از رسيدن به دست او، مى‏تواند قرض بدهد يا خير؟

    • ج8 - قرض دادن وجوهات محلّ اشكال است، مگر خود مجتهد قائل به جواز آن باشد، به جهت ضرورتى كه مشاهده مى‏كند.

     س9 - آيا بر غنائم جنگى خمس تعلّق مى‏گيرد؟

    • ج9 - بلى خمس تعلّق مى‏گيرد.

     س10 - شخصى كه با مال غير مخمّس به حجّ رفته، آيا حجّش صحيح است؟

    • ج10 - در صورتى كه لباس احرام و قربانى او از عين پول خمس نداده نباشد، حجّ او صحيح است و الاّ محلّ اشكال است.

     س11 - بعضى اظهار مى‏كنند ما عشريه پرداخت مى‏كنيم و خيلى هم دقّت دارند بر اداى آن، آيا عشريه ريشه اسلامى دارد و كفايت از خمس مى‏كند؟

    • ج11 - عشريه در اسلام مأخذ صحيحى ندارد و فقط زكاة مثل جو و گندم كه بوسيله باران آبيارى مى‏شود، بايد ده يك بعنوان زكاة پرداخت شود و به هر صورت از خمس، كفايت نمى‏كند.

     س12 - با توجّه به اين كه خمس از ضروريّات دين است و منكر آن مرتدّ محسوب مى‏شود، آيا اگر شخصى اعلام نمايد پرداخت سهم امام7 كه يك دوّم سهم خمس است در زمان غيبت امام 7 نبايد پرداخت شود، آيا اين شخص منكر ضروريّات دين محسوب مى‏شود و حكم كافر بر او جارى است؟

    • ج12 - با فرض مذكور، منكر ضرورى دين نيست و حكم كافر را ندارد امّا اگر به نحوى سخن مى‏گويد كه بازگشت آن به انكار اين سهم باشد، مرتدّ است و حكم كافر را دارد.

     س13 - آيا دادن خمس واجب فورى است يا خير؟

    • ج13 - پس از سر رسيدن سال خمسى بايد فوراخمس را بدهد، مگر از حاكم شرع اجازه بگيرد و تأخير بياندازد.

     س14 - طلاّبى كه جهت تبليغ در روستاها به منزل افرادى مى‏روند كه مى‏دانند اهل خمس نمى‏باشند و از غذاى آنها استفاده مى‏كنند يا در خانه آنها نماز مى‏خوانند، وظيفه چيست؟

    • ج14 - بايد از حاكم شرع استيذان كنند و يا مقدارى را جهت خمس اخراج كنند.

     س15 - اگر پول تخميس شده، با غير مخمّس مخلوط شود، نحوه استفاده چگونه بايد باشد؟

    • ج15 - چون در پول ملاك مالكيّت است كه به آن خمس تعلّق مى‏گيرد و لذا استفاده از آن به مقدارى كه خمس آن داده شده، بلامانع است.

     س16 - اگر كسى سهمين و يا زكات مالش را نداده و با آن براى خودش و خانواده‏اش منزل و لباس مى‏خرد و با آن نماز مى‏خواند، اعمالش چه حكمى دارد؟

    • ج16 - بنظر ما مرتكب گناه شده و مديون است، ولى خواندن نماز درآن لباس و منزل اشكال ندارد.

     س17 - كسى كه اصلاحساب سال ندارد و مى‏داند به اموال او خمس تعلّق گرفته است و الان مى‏خواهد غسل كند و پول حمّامى را بدهد ولى يقين ندارد كه به اين پول پرداختى، خمس تعلّق گرفته است، غسل او چه صورتى دارد؟

    • ج17 - بايد احتياطادوباره غسل كند، گرچه اعمال گذشته او لازم به اعاده نيست، البتّه اگر توجّه به اين شكّ، بعد از غسل باشد.

     س18 - فردى از دنيا رفته و ما يقين داريم كه اهل خمس و زكات نبوده، اكنون فرزندان او اطعام مى‏دهند، آيا از آن غذا مى‏توان استفاده كرد؟ در صورت عدم جواز به چه نحو مى‏توان تصرّف كرد؟

    • ج18 - اگر از حاكم شرع اجازه گرفته شود و بعد بقدر متيقّن چيزى بعنوان خمس، عوض غذاى خورده شده بدهند، بهتر است.

     س19 - مردى اهل خمس دادن نيست، آيا زنش مى‏تواند بدون اجازه شوهر خمس مال را بدهد؟

    • ج19 - جايز نيست بدون اجازه شوهر، خمس مال را بدهد، مگر آن كه از براى خود درآمدى داشته باشد كه بتواند از مال خود، خمس آن مقدار را كه خود استفاده مى‏كند، بپردازد.

     س20 - كسى اهل پرداخت خمس و زكات نيست رفت و آمد با او چه صورتى داشته و استفاده از اموالش چه حكمى دارد؟

    • ج20 - اگر استفاده كننده از اينگونه اموال، يقين دارد كه اموال مورد استفاده خمس به آن تعلّق گرفته و خمس آن داده نشده است بايد با حاكم شرع مصالحه نمايد و يا مقدارى پول به عنوان خمس اموال مصرف شده با اجازه حاكم شرع به مستحقّين خمس بپردازد.

     س21 - كسى سى سال خمس برنج و گندم و اجناس ديگر را نداده حال مى‏خواهد بدهد همانطور كه از خود اجناس و قيمت آن را مى‏شود داد از اجناس ديگر به جاى اين اجناس كه سى سال خمس آن را نداده مى‏تواند بدهد يا خير؟

    • ج21 - اگر سئوال در مورد تبديل جنس به چيز ديگرى است چون فقهاء اجازه كلّى داده‏اند، اجازه لازم نيست ولى اگر منظور آن است كه سى سال خمس نداده و مى‏خواهد پرداخت نمايد، بايد با حاكم شرع مصالحه نمايد و بدون اذن حاكم شرع اين امر تحقّق پيدا نمى‏كند.

     س22 - به دختر سيّده كه پيش پدرش زندگى مى‏كند اگر محتاج و فقير باشد و پدرش مستمند باشد و يا اينكه مستمند نباشد امّا خرجى او را نمى‏دهد مى‏شود از سهم سادات خمس به او بدهيم؟

    • ج22 - اشكال ندارد.

    س23 - موارد مصرف حقوق شرعيه را بيان فرمائيد؟

    • ج23 - مواردى كه بايد حقوق شرعيه را در آن موارد هزينه كرد متفاوت است امّا خمس را بايستى نصفش را در مورد سادات هزينه كرد و نصف ديگر آن كه سهم امام عليه السلام است بايد صرف حوزه‏هاى علميه شود.

    انفال

     س1 - آيا جنگل نشينها كه در جنگل و مراتع پدرى زندگى مى‏كنند و دامدارند حقّ خريد، خانه سازى، تهيّه باغ و زمين و غيره را دارند و آيا مالك مى‏شوند؟

    • ج1-  اگر از نظر حكومت منعى نباشد با اجازه حاكم شرع مالك مى‏شوند.

     

ارسال سوالات شرعی

قبل از ارسال سوال توجه فرمایید :
  • ابتدا به بانک استفتائات مراجعه نموده و چنانچه پاسخ خود را بدست نیاوردید ، سوال خود را برای ما ارسال نمایید ، این بخش تنها پاسخ گوی مسائل شرعی و اعتقادی است ، در غیر این صورت به سوالات دیگر پاسخ داده نمی شود.
  • لطفا سوالات خود را بصورت اختصار ارسال نموده ، همچنین پست الکترونیکی خود را بصورت صحیح درج نمایید .