پخش مستقیم دروس بسم الله الرحمان الرحیم rss بروزرسانی :
پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی علوی گرگانی

وقف

  • مسائل وقف

    تبديل و تغيير وقف

     س1 - زمينى وقف براى دفن اموات است آيا مى‏شود در آن مسجد يا حسينيه يا غسّالخانه ساخت؟ اگر وقف نباشد چه صورتى دارد؟

    • ج1 - در صورتى كه بدانيد زمين، فقط وقف براى اموات مؤمنين است نمى‏توان در غير جهت وقف استفاده نمود ولى اگر مزاحمت با جهت وقف نداشته باشد، در اين صورت اگر قسمتى را ديوار بكشند براى نمازخانه يا جلسه فاتحه، بنحوى كه بتوانند در آن مكان مرده دفن كنند اشكالى ندارد و در زمين غير وقفى بدون اشكال مى‏باشد.

     س2 - كتابخانه‏اى است داراى مقدارى كتب خطّى قديمى كه هيچگونه استفاده از آن نمى‏شود، آيا جايز است كتب مذكوره را فروخته و تبديل به كتابهاى چاپى جهت استفاده نمود يا خير؟

    • ج2 - در صورتى كه اهداى كتب خطى به صورت غير وقفى باشد فروشش به نفع آن كتابخانه مانعى ندارد، ولى در صورتى كه وقفى باشد بايد تا زمانى كه در آن مكان قابل استفاده است، حفظ شود و اگر ممكن نشد بايد بدون فروش به محلّ ديگر با رعايت الاقرب فالاقرب منتقل گردد تا مورد استفاده قرار گيرد، اميد است در موقوفات تا حدّ امكان، احتياط رعايت شود.

     س3 - مكانى وقف حسينيه بوده كه در آن محرّم و صفر عزادارى شود، اكنون به تصرّف جوانان در آمده و از آن بعنوان كتابخانه و پايگاه استفاده مى‏كنند و عزادارى سيدالشهداء عملاتعطيل گرديده است و گاهى در ايّام سوگوارى فقط نوار مصيبت مى‏گذارند، لطفاحكم شرعى را بيان فرمائيد؟

    • ج3 - بايستى بر حسب موقوفه عمل شود، پس در ايّام سوگوارى واجب است مراسم عزادارى در حسينيه اجرا گردد و با گذاشتن نوار مصيبت، صدق عزادارى نمى‏كند.

     س4 - زمينى است وقف حسينيه كه در آن عزادارى مى‏شود لكن گنجايش جمعيّت ندارد، آيا اجازه مى‏فرمائيد زمين را بفروشند و در جاى ديگر محلّ مناسب تهيّه نمايند؟

    • ج4 - در صورت امكان بايد در همان زمين عزادارى شود چون الوقف على حسب ما يوقفها اهلها، ولى اگر ممكن نشد و مجبور به تبديل شدند مى‏توانند تبديل به اقرب به نظر واقف بنمايند.

     س5 - زمينى به مقدار سه هزار متر مربع براى قبرستان خريدارى شده بعلّت بالا آمدن آب دفن ميّت در آن ميسّر نيست، آيا مى‏شود با رضايت خريداران زمين را فروخت و در جاى مناسب ديگرى زمين تهيّه نمود؟

    • ج5 - اگر صيغه وقف بر زمين خوانده نشده و مرده‏اى هم در آن دفن نگرديده، مى‏توان بارضايت صاحبان تبديل به جاى ديگر نمود ولى اگر يكى از اين دو محقّق شده باشد تبديل جايز نيست الاّ در صورتى كه استفاده از آن ممكن نباشد كه در اين صورت بايد با اجازه حاكم شرع تبديل به زمين ديگرى جهت دفن اموات شود كه اقرب به نظر واقف است.

     س6 - ظروف مسى را در گذشته وقف مسجد نموده‏اند حال در اين زمان از آنها استفاده نمى‏شود، آيا مى‏شود از طريق ديگرى استفاده كرد؟

    • ج6 - تا ممكن است نبايد تغيير داد و اگر استفاده از آن ممكن نباشد تبديل آن به ظرف ديگر كه اقرب به نظر واقف است، اشكالى ندارد.

     س7 - در فرض سئوال پيشين اگر ظروف را بفروشند و پول آن را صرف بنا و مايحتاج مسجد نمايند چگونه است؟

    • ج7 - بايد تبديل به ظرف براى همان مسجد شود.

     س8 - در فرض سئوال مذكور در ظروف به همان حالت گذاشتن و لو استفاده نشود و يا اين كه به مسجد ديگرى كه مورد استفاده قرار مى‏گيرد انتقال دادن چه حكمى دارد؟

    • ج8 - به همان حالت گذاشتن جايز نيست و انتقال به مكان ديگر با رعايت الاقرب فالاقرب بلامانع است.

     س9 - شخصى زمينى را وقف حسينيه كرده و در آن 20 نخل هم كاشته و وقف نموده، آيا جايز است براى توسعه حسينيه چند عدد از نخلها را منهدم كرد؟

    • ج9 - نمى‏تواند نخلها را از بين ببرد.

     س10 - اگر نخلها در سئوال قبلى در اثر حادثه طبيعى از بين برود، آيا مى‏توان حسينيه را توسعه داد؟

    • ج10 - اشكال ندارد.

     س11 - شخصى 40 نخل با زمين آن را وقف حسينيه نموده كه مخارج آن را صرف حسينيه ديگرى كه در زمين ديگر است نمايد، بعد از جنگ نخلها از بين رفته حالا صاحب حسينيه آمده حسينيه و خانه مسكونى خود را در آن زمين موقوفه ساخته آيا جايز است؟

    • ج11 - بايد اجاره زمين را كه در آن خانه بنا كرده است به جهت مخارج حسينيه بپردازد.

     س12 - زمينى صد سال پيش به صورت وقف معاطاة جهت دفن اموات تعيين شده حدود پنجاه سال است كه در آن مرده دفن نمى‏شود در قسمتى از آن مدرسه هم احداث شده، آيا جايز است در بخشى از آن مسجد ساخت در صورت عدم جواز، آيا مى‏شود قسمتى از آن را خريد و مسجد نمود؟

    • ج12 - در صورتى كه احراز شود كه زمين وقف براى قبرستان است و لو به صورت معاطاة (بدون صيغه وقف) ساختن مسجد در آنجا خلاف است و خريد از اين زمين محلّ اشكال است. والّله العالم.

     س13 - شخصى مكانى را وقف غسّالخانه نمود پس از مدّتى اداره بهداشت مانع آن شد پس از تخريب آيا واقف مى‏تواند آن مكان را تصرّف كند؟

    • ج13 - جايز نيست بلكه بايد صرف در كارى گردد كه اقرب به نظر واقف باشد.

     س14 - شخصى 1500 متر مربع زمين را وقف حسينيه كرده، به نظر كارشناسان و اهالى، 800 متر مربع آن كفايت مى‏كند، آيا مى‏توان اضافه را فروخت و براى تهيّه آن خرج كرد؟

    • ج14 - در صورتى كه وقف حسينيه شده باشد، فروختن آن جايز نيست ولى اگر وقف نيست و فقط واگذار شده كه حسينيه ساخته شود، فروختن بعض آن اشكال ندارد.

     س15 - پدرى ملكى را وقف اولاد نموده شهردارى براى تعريض خيابان آن را تصرّف كرده و پول را هم داده آيا موقوف عليهم مى‏توانند پول را بين خود تقسيم كنند؟

    • ج15 - در صورتى كه بتوانند با آن پول زمينى تهيّه كنند، بايد زمين تهيّه نمايند و اگر تبديل امكان ندارد، بين ورثه تقسيم شود.

     س16 - از بين بردن ملك موقوفه‏اى كه در مسير خيابان است چه حكمى دارد؟

    • ج16 - جايز نيست، مگر با حكم و اذن حاكم شرع باشد.

     س17 - اگر در زمين موقوفه، مدرسه ساخته شده است خراب كردن آن آيا صحيح است؟

    • ج17 - در صورتى كه زمين موقوفه در جهت خاصّى وقف نشده باشد، تخريب مدرسه اشكال دارد و اگر در مورد خاصّ وقف گرديده و بانى شخصى است، مى‏توان آن را تخريب كرد و اگر ساخت آن به شكل عمومى است، تخريب مدرسه مشكل است.

     س18 - آيا در قبرستان مؤمنين مى‏شود مدرسه دينى بنا كرد و مغازه و دكّان چه صورت دارد؟

    • ج18 - در صورتى كه هتك حرمت نباشد و امكان دفن هم ميسّر نيست و زمين هم در جهت مخصوصه قبرستان، وقف نشده باشد، بنا در قبرستان اشكال ندارد.

     س19 - زمينى را وقف حسينيه كرده‏اند با توجّه به اين كه حسينيه وجود دارد و نيازى به ساخت مجدّد نيست، آيا مى‏شود آن را تبديل به كتابخانه كرد؟

    • ج19 - تبديل كردن جايز نيست.

     س20 - فروش موقوفاتى كه از حيّز انتفاع خارج شده، چه حكمى دارد؟

    • ج20 - در صورتى كه قابل استفاده نباشد با اجازه حاكم شرع اشكال ندارد.

     س21 - آيا در زمين موقوفه، ساختن مدرسه صحيح است؟

    • ج21 - در صورتى كه زمين در جهت خاصّ وقف نشده، مدرسه سازى در آن اشكال ندارد و بايد اجاره زمين را در راه معيّن شده جهت وقف صرف نمود.

    تبديل و تغيير وقف

     س1 - شخصى مقدار زيادى زمين جهت دفن اموات وقف كرده و پس از دفن موتى در آن زمين آب ظاهر شده به طورى كه جنازه وسط آب قرار گرفت و ديگر مؤمنين از دفن اموات خوددارى مى‏كنند در اين صورت مى‏شود آن زمين را به مالك فروخت و يا تعويض كرد تا زمين ديگرى وقف شود يا خير؟

    • ج1 - اگر امكان استفاده از اين زمين براى دفن اموات نيست تعويض و يا فروش آن و خريدارى زمين ديگر جهت دفن اموات اشكال ندارد.

     س2 - مسجد كوچكى است و گنجايش جمعيت محلّ را ندارد و در پشت مسجد حمّام مخروبه‏اى است و مصالح آن از سنگ و آجر و غيره از يك قلعه مخروبه به دست آمده در اين صورت مى‏شود آن حمّام مخروبه را منضمّ به مسجد كرد و از مصالح حمّام مسجد را دو مرتبه بنا كرد يا نه و نيز واگذار كننده زمين در حال حيات است و صيغه وقف براى حمّام خوانده نشده و رضايت خود را جهت واگذارى به مسجد اعلام كرده؟

    • ج2 - اگر آن حمّام را وقف نكرده‏اند و فقط جهت استفاده مؤمنين زمين حمّام را داده است، اشكال ندارد كه ضميمه مسجد شود.

     س3 - زمينى است واقع در روستا كه حدود 35 تا 40 سال قبل توسط فردى به عنوان قبرستان وقف شده است حال آنكه در اين مدّت هيچگونه استفاده‏اى جهت دفن مردگان انجام نشده است و بدون استفاده و لم يزرع مانده است و اين روستا علاوه بر اين قبرستان داراى قبرستانهاى متعدّد است و نياز هم براى قبرستان نمى‏باشد قابل ذكر است مكان فوق براى استفاده در جهت ساختن خانه بهداشت و بيمارستان و ساير كارهاى عامّ‏المنفعه مورد نياز مى‏باشد آيا مجاز به احداث ساختمانهاى عامّ‏المنفعه در مكان فوق هستيم يا خير؟

    • ج3 - تا زمانى كه ممنوعيتى براى استفاده جهت قبرستان صورت نگرفته باشد و از نظر عرفى امكان استفاده جهت آرامگاه وجود داشته باشد از نظر شرعى جايز نيست در جهتى غير از جهت تعيين شده به واسطه واقف استفاده گردد.

     س4 - دو قطعه تابلو كه مشتمل بر شمائل حضرت ابوالفضل العباس و حضرت سيدالشهداء 7 است وقف مسجدى كرده‏اند ولى شنيده‏ايم مراجع تقليد حكم به كراهت داده‏اند حال اجازه مى‏فرمائيد كه صاحبش يعنى واقف عكس آن را بفروشد و وجه آن را به مصرف مسجد برساند يا خير؟

    • ج4 - اگر مسجد، حسينيه‏اى دارد در آنجا نگهدارى شود و الاّ عكس آن را محو كنند و از قاب آن استفاده نمايند.

     س5 - بنا به گفته بزرگان محلّى زمينهاى كشاورزى و مسكونى آنجا وقف اولاد ذكور مى‏باشد قابل ذكر است كه نه داراى سند (وقف نامه) است و نه در اداره اوقاف ثبت شده آيا حرف و گفتار معتمدين كفايت مى‏كند، در صورت صدق وقف از شهادت بزرگان، ساختن مسجد چه حكمى دارد و در صورت عدم امكان تصرّف آيا فروش و تبديل آن به احسن جايز است؟

    • ج5 - شهرت در بين معتمدين در وقفيت كفايت مى‏كند و مسجد ساختن در چنين اراضى وقفى مشكل است و فروش آن جايز نيست مگر بر حاكم شرع ثابت شود كه مجوّزات بيع در اين اراضى موجود است.

    استفاده از موقوفات

     س1 - آيا مى‏توانيم از درآمد موقوفه، غير از مسجد و حسينيه و كربلا در امور ديگر صرف نمائيم؟

    • ج1 - در صورتى كه زمين در جهت امور خيريّه وقف شده باشد در هر موردى كه شرعاامور خيريّه باشد، مى‏توان صرف نمود و اگر در جهت خاصّى وقف شده بايد در همان جهت خاصّ صرف شود.

     س2 - بر اثر زلزله به مسجد روستا نيز خساراتى وارد شده و از طرف دولت اعلام به تخريب گرديده، عليرغم اين كه باقى مانده مردم در جاى مسجد نماز مى‏خوانند لكن در مكان اسكان موقّت نيز مسجدى احداث نموده‏اند، آيا جايز است اثاثيّه مسجد مذكور را به محل جديد ببريم؟

    • ج2 - مادامى كه مسجد را از طرف دولت خراب نكرده‏اند انتقال اثاثيّه وقف شده به مكان ديگر جايز نيست، بلكه اگر خراب كردند و مجدداآن را ساختند باز هم انتقال اثاثيه جايز نيست.

     س3 - جزهاى قرآن را بعضى وقف خاصّ مى‏كنند و براى مجالس فاتحه جزوه‏اى وجود ندارد، آيا مى‏توان از آن جزوات خارج از محلّ وقف استفاده كرد؟

    • ج3 - جايز نيست مگر وقف براى اينگونه موارد باشد كه بتوان آن را خارج كرد و در صيغه وقف، مختصّ به محلّ مخصوصى نشده باشد.

     س4 - آيا مى‏شود از منافع و درآمد موقوفه‏اى صرف موقوفه ديگر نمود؟

    • ج4 - در صورتى كه وقف عام باشد و جهت خاصّ و مصرف خاصّى نداشته باشد، مى‏شود صرف موقوفه ديگر نمود.

     س5 - آيا متولّى مى‏تواند اجناس موقوفه مسجد و حسينيه را به ديگران به صورت امانت بدهد و هزينه آن را براى اين اماكن دريافت كند؟

    • ج5 - در وقف در جهات خاصّه جايز نيست ولى اگر معصيت كردند و آن را خارج نمودند، بايد اجرت آن را گرفته و صرف در محلّ وقف نمايند.

     س6 - از داخل زمين وقفى رودخانه‏اى مى‏گذرد و مردم از درون آن براى استفاده شخصى شن و ماسه مى‏برند اين عمل چه حكمى دارد؟

    • ج6 - اگر رودخانه جز وقف نباشد يا اگر وقفى است برداشتن ماسه و شن حالت اصلاحى براى او داشته باشد، مانعى ندارد در غير اين صورت برداشتن ماسه خالى از اشكال نيست.

     س7 - در روستاى ما سه مسجد وجود دارد آيا مى‏توانيم وسايلى مثل قند يا چاى را كه اضافه آمده است در مسجد ديگر مصرف كنيم؟

    • ج7 - بستگى به نحوه اهداء اين لوازم مصرفى دارد اگر جهت مسجد است و نه جهت مسجد مخصوص، اشكال ندارد.

     س8 - كتابخانه‏اى با هديه كتابهاى مردم خيّر در يكى از مساجد دهات تشكيل داده‏ايم در اين صورت آيا مى‏شود مقدارى از كتابهائى كه براى كتابخانه خريدارى شده به كتابخانه ديگرى در ده كه لازمتر است ببريم البته صيغه وقف هم خوانده نشده و هديه كنندگان هم نوعابه عنوان محيط لازم اهداء كرده‏اند؟

    • ج8 - اگر هديه كنندگان جاى خاصّى را در نظر نداشته‏اند بلكه به عنوان محيط لازم هديه كرده‏اند اشكال ندارد.

     س9 - شخصى مبلغ يك هزار تومان وجه براى مسجدى وقف نموده و صيغه وقف هم خوانده شده آيا اجازه مى‏فرمائيد وجه مذكور را صرف بناء غسّالخانه بنمائيم يا خير؟

    • ج9 - وجه نقد را نمى‏شود وقف كرد ولى بايد در جهت مسجد صرف شود.

    شرايط وقف

     س1 - زمينى است كه شخصى در حيات خود از روى اجبار كه مى‏خواستند زمين را تصاحب كنند، آن را وقف مى‏كند و در زمان حياتش وارثين آن زمين را بين خود تقسيم مى‏كنند و بعد شخص ديگرى آن زمين را خريدارى مى‏كند، آيا خريدار در اينجا مسئول هست يا خير؟

    • ج1 - در صورتى كه خود واقف اظهار كرده باشد كه وقف صورى بوده و عمل به آن نشده، تقسيم ورثه و معامله صحيح است و الاّ اشكال دارد و بايد زمين مسترد گردد و معامله باطل است و ثمن داده شده باز پس گرفته شود.

     س2 - اگر شخص غير مسلمان مسجد بسازد و در اختيار مسلمانان بگذارد، آيا مى‏شود در آن نماز خواند؟

    • ج2 - بايد واقف مسجد مسلمان باشد و لذا بايد كافر واگذار كند به يك مسلمانى و او وقف كند تا صحيح باشد.

     س3 - آيا در تحقّق وقف صيغه لفظى شرط است يا خير؟

    • ج3 - هم با صيغه لفظى و هم با عملِ همراه با قصد و نيّت تحقّق مى‏يابد

     س4 - آيا در وقف قصد قربت لازم است؟

    • ج4 - قصد قربت لازم نيست گر چه احتیاط استحبابی در قصد قربت است.

     س5 - آيا بچّه مى‏تواند مايملك خود را وقف يا وصيّت به وقف نمايد؟

    • ج5 - اگر بيش از ده سال داشته باشد وصيّت به وقف با اذن ولىّ اشكال ندارد، امّا كودك قبل از بلوغ نمى‏تواند ملك خودش را وقف كند.

     س6 - آيا وقف معلّق جايز است مثلابگويد اين ملك را وقف نمودم به شرط آن كه فرزندم از سفر بيايد؟

    • ج6 - اين گونه وقف صحيح نيست.

     س7 - شخصى ملكى را وقف مى‏كند به اينگونه كه، آن را وقف نمودم مادامى كه به آن نياز ندارم و اگر احتياج پيدا كردم به خودم برگردد آيا صحيح است؟

    • ج7 - اينگونه وقف محلّ اشكال است.

     س8 - آيا تعيين موقوف عليه شرط صحّت وقف است يعنى اگر گفت وقف نمودم بر يكى از دو نفر آيا صحيح است؟

    • ج8 - تعيين اجمالى موقوف عليه هم كفايت مى‏كند.

     س9 - شخصى خانه‏اى را وقف فرزندش كه در شكم مادر بوده نموده آيا صحيح است؟

    • ج9 - وقف باطل است مگر آن كه بعد از به دنيا آمدن بچّه، آن را وقف او كند.

     س10 - آيا در تحقّق وقف قبض لازم است؟ در وقف پدر بر فرزند چطور؟

    • ج10 - وقف فكّ الملك است گرچه در بعضى از موارد تحقّق فكّ الملك، به قبض است.

     س11 - مراتعى كه جز انفال محسوب مى‏شود، آيا مى‏توان آن را جز موقوفات قرار داد؟

    • ج11 - اگر حاكم شرع اجازه بدهد، اشكال ندارد.

     س12 - اگر كسى بگويد اين خانه را از چهار ماه بعد وقف نمودم، آيا صحيح است؟

    • ج12 - وقف باطل است.

    وقف و شرايط آن

     س1 - شخصى يك هكتار زمين را وقف كرده براى امام حسين 7 منتهى نصف محصول را براى عزادارى و نصف ديگر را براى فرزندان خود آيا اين وقف صحيح است يا خير؟

    • ج1 - به اين نحو وقف كردن صحيح نيست زيرا اگر تمام زمين براى امام حسين7 وقف شده محصول آن هم براى امام حسين 7 است.

     س2 - در قريه‏اى كه قسمتى از آن در دامنه كوه است و آب آن را فرا نمى‏گيرد و قسمت ديگر هم آبگير و مزروعى است آن قسمت را كه در دامنه كوه بوده اهالى قريه مسطح نموده و در آن خانه بنا كرده‏اند ولى تمام آنها از اراضى دائره و باير، مشهور به موقوفه است در اين صورت زن كه هشت يك بَراست از كليه متصرّفى اعمّ از خانه و غيره ارث مى‏برد يا خير و همچنين وقف جبال كه باير و حاصلخيز نيست صحيح است يا فقط اراضى مزروعه بايد متعلّق وقف باشد و در مندرجات وقفنامه هم اشاره به زمينهاى مزروعى است؟

    • ج2 - البته اگر زمين باير داراى استفاده باشد مثل آنكه مرتع باشد و يا از شن و ماسه زمين استفاده مى شود، وقف اشكال ندارد ولى زن از اصل زمين ارث نمى‏برد اضافه بر اينكه زمين مذكور وقف است و لذا به ارث نمى‏رسد پس زن از اصل زمين به هيچ نحو ارث نمى‏برد مگر آنكه زمين دستدارمى (حقی است که مستأجر زمین کشاورزی بواسطه اجاره طولانی مدت زمین عرفا پیدا میکند)  داشته باشد كه ارث مى‏برد.

     س3 - شخصى اراده رفتن حجّ دارد و وصيّت كرده كه اگر از حجّ بيت اللّه الحرام برنگشتم املاك من وقف باشد و مصارف آن را هم معيّن كرده خواهشمند است بفرمائيد كه چنين وصيتى نافذ است يا خير و وصىّ مى‏تواند در صورتى كه موصى از حجّ برنگشت به وصيت او عمل نمايد يا خير و املاك موقوفه را هم به قبض موقوف عليهم نداده است؟

    • ج3 - وقف باطل است زيرا وقف معلّق است و وقف معلّق صحيح نيست.

     س4 - آيا بچّه مى‏تواند ملك خودش را وقف نمايد يا خير؟

    • ج4 - واقف بايد بالغ باشد.

     س5 - آيا در چيزى كه وقف مى‏شود لازم است در حين وقف كردن داراى منفعت باشد يا خير؟

    • ج5 - اگر در آينده منفعت داشته باشد، كفايت مى‏كند و لو آنكه در حال حاضر منفعت نداشته باشد.

     س6 - هرگاه كسى وقف را معلّق بر شرطى كند كه در حال وقف نمودن حاصل نيست ولى انتظار حصول آن هست يا اينكه يقينى است كه در آينده حاصل مى‏شود مثلابگويد اين ملك را وقف نمودم در صورتى كه پسرم از سفر بيايد يا وقتى كه اوّل ماه برسد چه صورت دارد؟

    • ج6 - وقف تعليقى باطل است و لو آنكه يقيناحاصل خواهد شد.

     س7 - اگر كسى بگويد اين ملك وقف است بعد از موت من ، حكمش چيست؟

    • ج7 - وصيت به وقف صحيح نيست و اگر وقف، تعليقى هم باشد باطل است ولى اگر وارث وقف نمايد و به وصيت عمل كند و مازاد بر ثلث نباشد يا با رضايت ورثه در مازاد باشد، اشكال ندارد.

     س8 - آيا در وقف قصد قربت معتبر است يا خير؟

    • ج8 - به احتياط مستحب قصد تقرّب معتبر است.

     س9 - شخصى باغى را كه مشجّر به اشجار مثمره و مركبات بوده وقف امور خيريه كرده ولى ملك و عرصه مال ديگرى است و او فقط ميوه باغ را وقف كرده آيا اين وقف صحيح است يا خير؟

    • ج9 - وقف ميوه باغ صحيح نيست ولى اگر درختها را وقف كرده، صحيح است.

     س10 - اگر دختر زرتشتى به شرف دين مبين اسلام مشرّف شود و زرتشتيان از روى عناد و لجاج مادر او را با اكراه و اجبار وادار نمايند كه املاك خود را وقف بر كهنبار زرتشتيان نمايد تا پس از فوت او آن دختر از ارث محروم گردد با توجّه به اينكه اين وقف براى مقاصد غير مشروع و محروم نمودن مسلمان از ارث بوده و مادر بعداً پشيمان و بتصرّف وقف هم رضايت نداده است آيا چنين وقفى شرعاصحيح مى‏باشد يا خير؟

    • ج10 - با وصف مذكور وقف باطل بوده است.

     س11 - معنى وقف را بيان فرمائيد؟

    • ج11 - آزاد نمودن منافع شئ وقف شده در جهت وقف و حبس كردن اصل آن شئ را وقف گويند و به قول فقهاء »الوقف هو تحبيس الاصل و تسبيل المنفعْ أو اطلاق المنفعْ«.

     س12 - آيا در وقف صيغه لازم است يا وقف معاطاتى هم كفايت مى‏كند؟

    • ج12 - به نظر ما وقف معاطاتى هم كفايت مى‏كند به شرط آنكه در جهت وقف عمل شود و در جهت عامّه انجام بگيرد.

     س13 - زيد در حال جنون و سفاهت جميع املاك و رقبات خود را وقف بر امام حسين7 نموده لكن به تصرّف وقف نداده است آيا اين وقف صحيح است يا باطل؟

    • ج13 - وقف باطل است.

     س14 - شخصى حيوانى را وقف كرده بود ولى فعلاهمين حيوان موقوفه از بين رفته و نتايج و بچّه آن حيوان باقى است در اين صورت نتايج و بچّه آن حيوان هم وقف است يا نه و واقف هم تصريح كرده كه اين حيوان و نتايج او هر چند كه باقى ماندند وقف باشند؟

    • ج14 - با وصف مذكور نتايج آن هم وقف هستند.

     س15 - آيا در وقف عامّ و خاصّ تعيين موقوف عليه لازم است يا نه؟

    • ج15 - در وقف عامّ بايد موقوف عليه معيّن گردد هر چند به صورت عنوان باشد و لازم نيست در زمان وقف آن عنوان محقّق الوجود باشد ولى در وقف خاصّ بايد موقوف عليه يا عليهم معيّن شود و در زمان وقف موقوف عليه يا عليهم بايد وجود داشته باشند.

     س16 - آيا وقف نمودن چيزى بر فرزندى كه در رحم مادر باشد و غير از او موقوف عليه ديگرى وجود نداشته باشد يعنى ابتداء وقف بر خصوص حمل شود صحيح است يا خير؟

    • ج16 - صحيح نيست.

     س17 - كسى مقدار يكصد هزار روپيه براى وقفيّه بدهد و شرط كند تا حيات دارم نفقه مرا بدهند آيا دادن اين پول به اين شرط براى وقفيّه جايز است يا خير؟

    • ج17 - صحيح نيست.

     س18 - صيغه وقف مسجد چگونه است و تحقّق آن به چيست؟

    • ج18 - اگر بگويد وقفت هذا المكان للمسجد و به فارسى هم بگويد كفايت مى‏كند.

     س19 - شخصى بخاطر محروم كردن فرزندانش از ارث كليّه اموال غير منقول خود را وقف امام حسين 7 مى‏نمايد آيا اين وقف صحيح است يا خير؟

    • ج19 - وقفش هيچ اشكالى ندارد گرچه خوب است انسان اينگونه عمل ننمايد.

    نامعلوم بودن كيفيّت وقف

     س1 - در صورت يقين به اين كه در زمينهاى وقفى، خانه يا مسجد و حمّام واقع شده و هشتاد سال هم گذشته، بفرمائيد نماز، وضو و غسل چه صورت دارد؟ در صورت بطلان نمازهاى گذشته، آيا قضا لازم است؟ آيا بر پسر بزرگتر تكليفى نسبت به اعمال پدر و مادر هست يا خير و آيا بايد اماكن ساخته شده را خراب كرد؟

    • ج1 - دليلى بر غصبى بودن آنها در دست نيست و اعمال همگى صحيح است، بلكه اگر اجاره آنها داده شود، كفايت مى‏كند پس وجهى بر بطلان اعمال در فرض مذكور نيست.

     س2 - اگر معلوم نباشد اصل وقف براى چه بوده است، چه بايد كرد؟

    • ج2 - بايد در امور خيريّه صرف شود.

     س3 - اجناسى كه به مسجد داده مى‏شود گاهى اوقات با عنوان وقف است و گاهى با عنوان تمليك آيا اين دو عبارت فرق دارند و اگر فرق دارند و ندانيم با كداميك داده شده، كدام مقدّم است؟

    • ج3 - فرق دارد و تا احراز نكنيم كه وقف است، وقف نيست و واگذار شدن به مسجد مقدّم است.

     س4 - آيا در زمين وقفى مى‏توان جائى را به نام مسجد احداث نمود؟

    • ج4 - در وقف اگر جهت و مصرف تعيين شود بايد به همان نحو عمل شود و اگر مقدور نيست يا مسجد بودن منافات با جهت وقف ندارد، بايد به صورت اجاره باشد و مال الاجاره در جهت وقف مصرف شود و در صورتى كه وقفيّت به نحو مطلق است، مسجد ساختن اشكال ندارد.

     س5 - شخصى چند سال است فوت نموده و داراى اولاد نبوده و برادرش وارث او بوده و تمام ماترك او را ارث برده و يك باب خانه او را بعد از فوت او وقف حسينيه كرده كه در آن عزادارى حضرت سيدالشهداء 7 بشود لكن هوائى خانه مال شخص متوفى است و مالك زمين كسى ديگر است و واقف از مالك زمين اجازه نگرفته و هنوز هم رضايت ندارد و چون خانه مزبور كوچك و ظرفيت براى اجتماع مردم را ندارد لذا كمتر اجتماع مى‏شود و فعلاهم در معرض خرابى است و در جوار آن خانه زمينى قرار دارد در اين صورت مى‏شود خانه مزبور را كه وقف شده با زمين مذكور كه در جنب خانه است معاوضه كرد يا نه چون زمين مزبور خيلى بيشتر از آن خانه موقوفه است؟

    • ج5 - بستگى به نظر صاحب زمين دارد اگر صاحب زمين اجازه بدهد اشكال ندارد زيرا با وصف مذكور اصل وقف مورد اشكال است.

     س6 - قبرستان سيّد حسين واقع در شهرستان شوشتر كه قبلاخارج از شهر بوده و هم اكنون به علّت ساخت و ساز منازل مسكونى دفن اموات در آن ممنوع گشته هيئت امناء قصد دارد كه در تكّه زمينى در اطراف بقعه كه در آن قبور قديمى و فرسوده بوده و چند سال پيش توسط يك دستگاه لودر شهردارى بطور كامل مسطّح شده است (و اين زمين وقفيّت آن نه براى هيئت امناء و نه براى اداره اوقاف شهرستان محرز نيست) جهت اقامه نماز جماعت و فعاليتهاى مذهبى مسجدى بنا كند آيا ساخت مسجد در زمين مذكور جايز است ضمنااگر هيئت امناء اقدام به ساخت مسجد نكنند زمين مذكور از طرف شهردارى تبديل به فضاى سبز مى‏شود و منطقه بدون مسجد مى‏ماند؟

    • ج6 - اگر وقفيّت زمينهاى مذكور ثابت نيست مى‏توان در آن زمين مسجد و مركز فرهنگى بنا نمود.

    ضمان وقف

     س1 - چنانچه متصرّفين وقف، در صورت عدم مطالبه متولّى شرعى يا سازمان اوقاف مال وقفى را مى‏خورند و تلف مى‏كنند، آيا متولّى شرعى يا سازمان اوقاف ضامن حقوق تضييع شده مى‏باشند يا خير؟

    • ج1 - آنچه بر عهده متولّى شرعى بعد از قبول توليت است وجوب تكليفى است يعنى بر او تصدّى در كار وقف، واجب است و لذا اگر متصرّفين، پول وقف را ندادند و مال را تلف كردند، آنها ضامن خواهند بود و بر متولّى شرعى و سازمان اوقاف ضمان تعلّق نمى‏گيرد، بلى در صورتى كه مال وقفى در دست متولّى بوده و مسامحه نموده و تلف شده است شرعاضامن خواهد بود.

     س2 - تصرّف در زمينهاى وقفى كه با غير وقفى مخلوط شده است و تحت يد پنج روستا است، چه صورت دارد؟

    • ج2 - وقف به صورت مشاع است و بايد هر روستا از پنج روستا سهم وقف را از درآمد خود، جهت وقف اداء نمايد.

     س3 - در فرض سئوال پيشين ساختن مسجد و حسينيه و مدرسه و خانه بهداشت و حمّام و منزل مسكونى در زمينهاى مذكور چه صورت دارد؟

    • ج3 - اگر منافات با متن وقف نامه نداشته باشد، مى‏توان ساختمان بنا كرد و اجاره آن را صرف مخارج وقف نمود.

     س4 - اگر مالى كه وقف مسجد است برده شود و ندانيم يا فراموش كنيم چه چيزى بوده، آيا بايد عين آن را داد يا اين كه بايد قيمتش را داد و اگر قيمت آن مال قبلاكم بوده حالا خيلى زياد شده تكليف چيست؟

    • ج4 - در مثلى مثل مال مفقود شده داده شود و در قيمى بايد قيمت روز اداء پرداخت گردد.

     س5 - تعدادى وسائل از قبيل ظرف و فرش و غيره متعلّق به هيئت عزاداران حسينى كه در ايّام محرّم الحرام براى برگزارى مراسم عزادارى حضرت اباعبداللّه الحسين 7 مورد استفاده قرار مى‏گرفت يكى از بانيان هيئت عزادارى حسينى آنها را در يك ميهمانى عروسى استفاده كرد و بعد از پايان عروسى اين وسائل كاملااز بين رفته است وظيفه چيست؟

    • ج5 - ضامن است و بايد تمامى وسائلی را كه از بين رفته تهيّه و به حسينيه برگرداند.

    توليت در وقف

     س1 - بعضى از واقفان توليت وقف را تا مادامى كه زنده هستند براى خود قرار داده‏اند، از طرفى اداره موقوفات اين حقّ را از آنِ خود مى‏دانند قول كداميك مسموع است؟

    • ج1 - متولّى منصوص (خود واقف يا كسى را كه او تعيين مى‏كند) مقدّم است.

     س2 - واقف مسجد، خود را متولّى مسجد دانسته و عزل و نصب امام مسجد را در اختيار خويش قرار داده است آيا كار او صحيح است؟

    • ج2 - متولّى بودن واقف اشكال ندارد ولى در عزل و نصب امام جماعت نمى‏تواند دخالت كند.

     س3 - آيا متولّى موقوفه مجاز است در مال الاجارْ وقفى تخفيف قائل شود؟

    • ج3 - به ضرر وقف نمى‏توان عمل كرد مگر توليت او مطلق باشد و تشخيص دهد كه تخفيف به صلاح وقف است اشكال ندارد.

     س4 - اگر نظرات مرجع تقليد واقف در امورات وقف با نظريات مراجع تقليد هيأت امناى مسجد كه مجريان امور هستند فرق كند، كدام مقدّم است؟

    • ج4 - بايد طبق نظر مراجع مجريان امور عمل شود.

     س5 - اگر به مرور زمان مال الاجاره اراضى وقفى زياد شود و مستأجرين حاضر به پرداخت حقوق واقعى بر طبق زمان نباشند آيا متولىّ چه وظيفه‏اى نسبت به موقوفه دارد در ضمن موقوفه جز موقوفات عامّ است؟

    • ج5 - اگر امكان دارد كه با مراجعه به محاكم شرعى استيفاء حقّ وقف گردد و به اصل وقف از جهات ادارات زيانى وارد نشود، لازم است كه به دادگاه مراجعه گردد و اگر امكان ندارد فقط بايد به مستأجرين وقف اعلام شود كه با اين اجرت به وقف صدمه وارد مى‏شود و در آن دنيا بايد جوابگو باشند و بيش از اين متولىّ وظيفه‏اى ندارد.

     س6 - اگر كسى متولىّ ساخت مسجد و حسينيه و امامزاده بود بعد از فوت، ورثه نمى‏دانند كه پولهاى باقيمانده مال كداميك است وظيفه چيست؟

    • ج6 - اگر احتمال مى‏دهند كه پول باقيمانده بيشتر مال كداميك از موارد مذكور است به احتمال خود عمل كنند و اگر نمى‏دانند بطور مساوى تقسيم كنند.

    مسجد و حسينيه و مسائل مربوط به وقف آن

     س1 - زمينى بعنوان مسجد و متعلّقات آن خريدارى شده آيا ساختن خانه براى خادم مسجد در آن زمين جايز است يا خير؟

    • ج1 - اگر زمين را مسجد نكرده باشند، بلكه براى مسجد و متعلّقات آن خريده‏اند مانعى ندارد و الاّ جايز نيست.

     س2 - اگر تعدادى تيرآهن بعنوان ساخت كفشدارى مسجد تحويل شود، آيا جايز است براى ساخت آشپزخانه مسجد استفاده نمود؟

    • ج2 - اگر منظور كمك كنندگان، كمك به مايحتاج مسجد باشد مصرف خاصّ از باب گمان به احتياج است و مانعى ندارد و الاّ بايد از صاحبان آن اجازه گرفت.

     س3 - اگر ضرورت اقتضا كند كه مسجد توسعه پيدا كند و جهت توسعه مسجد نياز به استفاده از زمين خيابان عمومى است، آيا جايز است؟

    • ج3 - در صورتى كه تصرّف در شارع عام موجب تضييع حقوق عامّه نگردد و منجر به انحراف غير قابل قبول خيابان نشود، توسعه مسجد اشكال ندارد.

     س4 - زمينى است در كنار امامزاده و وقف امامزاده است، آيا مى‏شود آن را مسجد نمود؟

    • ج4 - جايز نيست مگر در صورتى كه زمين را اجاره كنند و مال الاجاره را به امامزاده بدهند و در آن زمين، مسجد بسازند.

     س5 - تأسيس كتابخانه در مكانى كه وقف مسجد شده است چه‏صورتى دارد؟

    • ج5 - جايز نيست چون مسجد جهت عبادت وضع و وقف شده است.

     س6 - مالك محلّى در زمان خودش با كمك ساكنين، محلّ را توسعه داده‏اند و مقدار زمينى كه در اطراف مسجد بوده آن را ديواركشى كرده بعنوان صحن مسجد و او از دنيا رفته است و ما به جهت كمبود مكان براى نماز دو سال قبل اين صحن را ضميمه مسجد كرديم و نظر ما بر اين بود كه در قسمت زيرزمين خانه‏اى براى خادم و قسمتى هم توالت و وضوخانه درست كنيم، لازم به تذكّر است كه يك قسمت از صحن مسجد وضوخانه درست شده بود و فعلاقسمت فوق آبدارخانه و راهرو مسجد درست شده است، با توجّه به تصميم اوّلى ما و عدم علم به نظر مالك متوفّى، آيا مى‏توانيم توالت يا وضوخانه را در قسمت زيرزمين و در قسمت زير آبدارخانه و راهرو درست كنيم يا خير؟

    • ج6 - اگر مالك در ابتداى كار نسبت به راهرو و آبدارخانه در جريان بوده و مدركى دالّ بر مسجد شدن اين مقدار زمين در دست نيست، تهيّه وضوخانه در زيرزمين آن در صورتى كه به زمين مسجد سرايت نكند اشكال ندارد، گرچه اگر بتوانند در جاى ديگر فراهم سازند بهتر است.

     س7 - آيا ساختن مسجد نياز به صيغه مخصوص دارد؟

    • ج7 - صيغه و يا نماز خواندن در تحقّق مسجد بودن مكفى است.

     س8 - آيا مى‏شود زمينى را كه وقف عزادارى سيدالشهداء 7 است، مسجد نمود؟

    • ج8 - نماز خواندن در آن اشكال ندارد ولى حكم مسجد ندارد.

     س9 - شخصى مسجدى را بنا كرده و حدود اربعه آن را هم مشخّص نموده است، پشت اين مسجد زمين ديگرى داشت، به فكر افتاد در آن زمين، ساختمانى مثل رستوران يا حمّام درست كند و مسئوليّت آن بعهده خودش باشد و درآمد آن را صرف مسجد نمايد، شروع به ساختن كرد و چند ستون آهنى بر پا كرده و ديگران هم در اين بنا كمك كرده‏اند، قبل از تكميل آن، اين شخص مرد و حال آن كه درباره اين زمين و ساختمان نوشته‏اى مبنى بر وقف بودن نيست و شهود هم وجود ندارد، اكنون ورثه براى تصرّف آن اقدام نموده‏اند، تكليف اين زمين چيست؟

    • ج9 - در فرض مزبور بايد از كمك كنندگان پرسيد كه جهت مساعدت آنان چه بوده اگر بعنوان كمك به متعلّق وقف داده باشند گرفتن اين مال بعنوان ارث مشكل است، بلكه احتياط در واگذار نمودن آن است.

     س10 - آيا مى‏شود بالاى منزل يا مغازه مسجد بنا نمود در صورت جواز آيا بر طبقه پائين احكام مسجد جارى خواهد شد؟

    • ج10 - ساختن مسجد در فرض مزبور اشكال ندارد و طبقه پائين حكم مسجد ندارد.

     س11 - وجهى را جهت حمل آوار مسجد قديمى پرداخت مى‏نمايند و شخص ديگرى اين كار را تبرّعاانجام مى‏دهد، آيا وجه مذكور را مى‏توان در جهت ديگرى در امور مسجد صرف نمود؟

    • ج11 - اگر منظور دهنده رفع نياز بوده نه مصرف خاصّ اشكالى ندارد و الاّ بايد اجازه گرفت.

     س12 - آيا آوار مسجد قديمى را مى‏توان براى پر كردن كرسى آشپزخانه مسجد جديد استفاده نمود؟

    • ج12 - اگر از نظر طهارت و غيره رعايت شود، مانعى ندارد.

     س13 - آيا مى‏شود سخنرانی واعظ مسجد را از برق مسجد برای خود ضبط کرد.

    • ج13 - اگر از ظاهر حال استفاده مى‏شود كه متولّى در اينگونه امور اجازه مى‏دهد، اشكال ندارد.

     س14 - زمينى متعلّق به چند نفر بوده كه آن را داده‏اند براى مسجد حال پس از اتمام مسجد يك نفر از بانيان مى‏گويد، راضى نيستم تكليف چيست؟

    • ج14 - بعد از واگذارى به مسجد رضايت او شرط نيست و نمى‏تواند پس بگيرد.

     س15 - آيا مى‏شود كمك غير مسلمان را به مسجد پذيرفت؟

    • ج15 - اشكال ندارد.

     س16 - آيا مى‏شود اموال مسجد را به حسينيه هم جوار يا خانه‏ها براى برگزارى مراسم برد؟

    • ج16 - در صورتى كه وقف خاصّ براى مسجد باشد جايز نيست در غير اين صورت اشكال ندارد.

     س17 - حياطى را كه وقف مسجد كرده‏اند، آيا با گسترش مسجد مى‏توان حياط را داخل مسجد كرد و آيا ثواب موعود خواندن نماز در مسجد را دارد؟

    • ج17 - با فرض مذكور اشكال ندارد و جز مسجد خواهد شد و انشأالّله ثواب آن را دارد.

     س18 - كسى زمينى را وقف معاطاتى براى مسجد كرده آيا مى‏تواند پشيمان شود و آيا ساختن توالت در حياط مسجد چه صورت دارد؟

    • ج18 - با فرض مذكور پشيمان شدن اعتبارى ندارد و مسجد وقف است ولى حياط مسجد حكم مسجد را ندارد و لذا ساخت توالت و ديگر بناهاى مورد نياز مسجد اشكال ندارد.

     س19 - در قريه‏جات افغانستان كه از 100 الى 150 يا كمتر و بيشتر خانواده تشكيل مى‏شود اكثر اوقات پولهايى بنام اندازى يعنى پولهايى بطور مساوى از پسر هر خانواده براى تعمير تكايا، حسينيه‏ها، مساجد، خادم مسجد و يا خرج نوروزى و شب عيد گرفته مى‏شود در اين بين برخى خانواده صغيرند آيا اخذ پول از صغاير چه حكمى دارد؟

    • ج19 - گرفتن پول از صغار جايز نيست مگر ولىّ شرعى آنرا بدهد و براى صغار هم لازم باشد.

     س20 - داخل شدن در مسجد يا جائيكه نماز مى‏خوانند با پاى عرقى كه باعث آلوده شدن فرش مسجد و اذيّت مردم مى‏شود چه حكمى دارد؟

    • ج20 - اگر موجب اذيّت و آزار مؤمنين و نمازگزاران نمى‏گردد بهتر است كه با آن حال وارد مسجد نشوند و اگر موجب ايذاء است وارد شدن با آن حالت جايز نيست.

     س21 - در حياط حسينيه‏اى بعضى از اموات را دفن نموده‏اند با توجّه به مزاحمت قبور با دسته‏جات عزادارى و بودن قبرستان عمومى دفن اموات و نبش قبور گذشته چه صورتى دارد؟

    • ج21 - اگر حياط حسينيه وقف نباشد بلكه فقط متعلق به حسينيه باشد، دفن كردن اموات با اين قيد كه مزاحمتى با جهت استفاده امور حسينيه نداشته باشد، اشكال ندارد گرچه ترك آن موافق احتياط است ولى اگر وقف حسينيه باشد دفن اموات در آن مكان جايز نيست امّا امواتى كه دفن شده‏اند نبايد نبش قبر گردند.

     س22 - آيا از اموال لقطه و زكات فطره مى‏شود صرف حسينيه كرد؟

    • ج22 - مصرف لقطه در حسينيه جايز نيست ولى مصرف زكات فطره اگر فقير نباشد اشكال ندارد.

     س23 - در يك روستا دو مسجد بنام مسجد حضرت اباالفضل 7 و مسجد امام حسين 7 است مردم به مسجد حضرت اباالفضل 7 پول زيادى مى‏دهند آيا مى‏شود پول اين مسجد را براى مسجد امام حسين 7 كه نيمه كاره است خرج كرد؟

    • ج23 - تا زمانى كه امكان استفاده در همان مسجد كه مردم جهت آن پول مى‏دهند وجود دارد، جايز نيست كه در مسجد ديگر مصرف گردد.

     س24 - در روستاى ما مسجد كوچكى وجود دارد كه ظرفيت و گنجايش اهالى را نداشت بنا به پيشنهاد و تخصيص بودجه مرد خيّرى مسجدى بزرگتر در كنار مسجد قديم ساخته شده و مسجد كوچك قديم در حياط مسجد بزرگ جديد البناء قرار گرفت و اگر ابتداء مسجد قديم توسعه و يا تخريب مى‏شد اهالى بى مسجد مى‏ماندند عليهذا از تخريب و يا توسعه آن خوددارى شده است حال آيا جايز است كه مسجد قديم از ميان برداشته شود و با نصب علامت ثابت مسجد به ديوار حياط حرمت مسجد قديم حفظ شود يا خير؟

    • ج24 - تا حدّ امكان تخريب نگردد و اگر امكان ندارد با تابلويى اين منطقه مشخص شود و از نظر زمين هم با موزائيك منطقه مسجد معيّن گردد و در هنگامى كه درب شبستان مسجد بسته است در آنجا نماز خوانده شود و با حصارى زمين مسجد معيّن گردد با اين وصف تخريب ساختمان قديمى مسجد اشكال ندارد.

     س25 - حسينيه‏اى ساخته شده كه مرحوم آیت الله عباس نژاد بيرجندى طبق نقل بزرگان جهت احداث حسينيه كلنگ آن را به زمين زده و كلماتى عربى كه ظاهراصيغه وقف است جارى كرده عدّه‏اى مى‏گويند وقف نيست زيرا در اساسنامه اسم وقف نيامده لكن در قولنامه خريد وقفيّت آمده است آيا اين حسينيه حكم وقف بر آن اطلاق مى‏شود يا خير؟

    • ج25 - به نظر ما اين حسينيه وقف مى‏باشد و هيچگونه دخل و تصرّفى در آن جايز نيست مگر آنكه حاكم شرع تشخيص دهد.

     س26 - آيا ملاك، عمل به احكام شرع است يا اساسنامه فعلى و موجود در حسينيه كه بيست سال است بدان عمل مى‏شود؟

    • ج26 – ملاك، عمل به شرع مقدّس است ولى اگر اساسنامه خلاف شرع نباشد بايد به آن هم عمل شود.

    متفرّقات

     س1 - زمينى با رضايت ورّاث وقف مسجد شده و فرزند يكى از علماء اسلام آن را به اتمام رسانده، اهالى به احترام آن عالم ربّانى، مسجد را به نام ايشان نام گذارى كردند حال ورّاث به خاطر اين نام گذارى اعلام نارضايتى كردند، تكليف چيست؟

    • ج1 - اگر در حال اهداء با رضايت همه ورّاث بوده و واگذار به مسجد شد، رجوع بعدى آنان تأثير ندارد زيرا چيزى كه در راه خدا داده شد، قابل پس گرفتن نيست.

     س2 - آيا وقف با شياع مفيد علم و اطمينان و شهرت براى اثبات كافى است يا خير؟

    • ج2 - اگر شياع موجب علم يا اطمينان عقلائى باشد صحّت ترتيب اثر بر آن بعيد نيست ولى در شهرت بايد طريق احتياط قضيه را اختيار كرد مثلادر وقف، راه احتياط، مترتّب ساختن آثار آن است.

     س3 - شخصى كتابى درباره وقف نوشته است و در آن كتاب با استناد به آيه هفتم سوره مباركه نساء وقف خاصّ به اولاد ذكور را احياى سنّت جاهليّت معرفى نموده است آيا تفسير اين آيه اينگونه است؟

    • ج3 - آيه هفتم سوره نساء بنابر قولى درباره مذهب اهل جاهليّت است در اين كه عملادختران را از ارث اموال محروم مى‏كردند كه اسلام اين عمل را ردّ كرده و براى دختر هم سهمى تعيين كرده است ولذا آيه ربطى به وقف بر اولاد ذكور كه در حال حيات پدر واقع مى‏شود ندارد و اين وقف از نظر اسلام مشروعيّت دارد و بهتر است كه بنحوى نباشد كه بقيّه فرزندان محروم شوند.

     س4 - شخصى ملك موقوفه‏اى را اجاره مى‏كند سپس بخشى از زمينهاى موات حريم آن را احياء مى‏كند، آيا مستأجر مى‏تواند مالك آنها شود؟

    • ج4 - با احياء زمين مواتى كه وقف نيست مستأجر مالك آن مى‏گردد.

     س5 - شخصى باغى را وقف سيدالشهداء 7 نموده و حق توليت را براى خود نصف قرار داده يعنى نصف از خود و نصف از امام 7 آيا صحيح است؟

    • ج5 - اشكال ندارد.

ارسال سوالات شرعی

قبل از ارسال سوال توجه فرمایید :
  • ابتدا به بانک استفتائات مراجعه نموده و چنانچه پاسخ خود را بدست نیاوردید ، سوال خود را برای ما ارسال نمایید ، این بخش تنها پاسخ گوی مسائل شرعی و اعتقادی است ، در غیر این صورت به سوالات دیگر پاسخ داده نمی شود.
  • لطفا سوالات خود را بصورت اختصار ارسال نموده ، همچنین پست الکترونیکی خود را بصورت صحیح درج نمایید .