پخش مستقیم دروس بسم الله الرحمان الرحیم rss بروزرسانی :
پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی علوی گرگانی

حقوق

  • مسائل حقوق

    حقّ الّله و حقّ الناس

     س1 - آيا عقوبت نگاه كردن به خانه مردم جز حقوق الّله است يا حقوق الناس؟

    • ج1 - ظاهراحكم الّله است و قابل تعزير است حتى بدون آن كه صاحب خانه مطالبه كند و قابل اسقاط هم نيست ولى شارع به صاحبخانه اجازه داده كه به ناظر صدمه بزند و در عين حال جز حقوق النّاس نيست. والّله العالم.

     س2 - آيا عمل به وعده واجب است؟

    • ج2 - اگر در ضمن عقد لازم باشد، عمل به آن واجب مى‏باشد در غير اين صورت جنبه اخلاقى دارد.

     س3 - اگر كسى مرتكب زناى محصنه شود و ترسيد كه به شوهر زن بگويد آيا اگر توبه كند پذيرفته مى‏شود؟

    • ج3 - لازم نيست بگويد و بايد استغفار كند تا انشأاللّه خداوند توبه او را قبول نمايد.

     س4 - آيا جايز است انسان وقتى به او تلفن زده مى‏شود تلفن را بردارد و بدون آنكه جوابى بدهد تلفن را قطع كند با در نظر گرفتن اينكه اگر خواسته باشد جواب بگويد موجب مزاحمت و اشكال در كارهاى او خواهد بود؟

    • ج4 - اشكال ندارد.

     س5 - ملكى را به زحمت و با وام تأسيس ، درختانش را پرورش دادم تا ميوه بدهند و چاهى نيز حفر كرده‏ام براى آبيارى، عدّه‏اى از مردم مى‏آيند و مزاحمت ايجاد مى‏كنند و در ختان را مى‏شكنند آيا مى‏توانم جلوى مردم را بگيرم تا وارد نشوند؟

    • ج5 - چنانچه ملك و چاه و درختان آن شخصى باشد جلوگيرى كردن اشكال ندارد ولى اگر براى آسايش مردم اين كار را نكند بهتر است.

     س6 - شركت تعاونى كه داراى اعضاء است آيا ديگران مى‏توانند با استفاده از آشنا و پارتى از سهميه آن شركت خارج از ضوابط استفاده كنند؟

    • ج6 - اگر خارج از ضوابط شركت باشد و باعث تضييع حقّ ديگران شود حرام است.

    حقّ والدين و اولاد

     س1 - شخصى هنگام حيات پدرش، پدر خود را كتك زده و پدرش با نارضايتى از دنيا رفته آيا مى‏تواند توبه نمايد و كارى كند كه پدرش در آن دنيا از او راضى شود چگونه؟

    • ج1 - بايد استغفار كند و تصدّق دهد و خيرات و مبرّات براى او بفرستد و قرائت قرآن كند تا رضايتش حاصل شود.

     س2 - آيا پدر و مادر مى‏توانند آن حقّى كه بر فرزند خود دارند كه اگر ادا نشود موجب عقوق مى‏شود، به فرزند خود ببخشند به طورى كه اگر فرزند از آنها اطاعت نكرد يا اسباب اذيت آنها شد، ديگر گناهكار محسوب نشود؟

    • ج2 - حقوق والدين از حقوقى نيست كه بتوان آن را اسقاط كرد و اگر موجب نارضايتى والدين گردد گناهكار است.

     س3 - آيا فرزند مى‏تواند به پدر و مادر خويش بى احترامى كند و تكليف پدر و مادر با چنين فرزندى چيست؟

    • ج3 - هرگونه بى احترامى به پدر و مادر حرام است و پدر و مادر بايد با راههاى معمولى و شرعى آنها را از اينگونه اعمال منع نمايند.

     س4 - اگر پدر و مادرى از فرزند خود ناراضى باشند عقوبت فرزندان چيست؟

    • ج4 - فرزندان عاقّ شده پدر و مادر در قيامت عذاب خواهند شد.

     س5 - آيا عاقّ كردن فرزند براى پدر و مادر هم عقوبت دارد؟

    • ج5 - اگر نارضايتى آنان منشاء دينى داشته باشد، براى پدر و مادر عقوبت ندارد.

     س6 - آيا پدر ولايت در امور حسبى محجور را دارد يا ولايت او داراى جواز استيفاى منفعت به نفع خود را نيز دارد؟

    • ج6 - پدر ولايت بر فرزند دارد و بايد سعى نمايد كه در جلب منفعت فرزند تلاش نمايد گرچه اگر براى جلب منفعت خود هم عمل كند ولى باعث متضرّر شدن فرزند نگردد، اشكال ندارد.

     س7 - برخى از والدين نسبت به انجام عبادات فرزندان اهتمام نمى‏ورزند و حتى چون خود مقيّد به انجام عبادات نيستند از عبادت فرزندان نيز ممانعت مى‏كنند و يا شاهد روابط نامشروع دختران و پسرانشان هستند و برخوردى نمى‏كنند، آيا وظيفه فرزندان در قبال والدين و اطاعت از آنها چيست و مسئوليت اينگونه والدين چگونه است؟

    • ج7 - فرزندان بايد در اوامرى كه از جانب پدر و مادر صادر مى‏شود مطيع باشند مگر آنكه آن اوامر مخالف حكم خدا باشد كه اين نوع اوامر را نبايد اطاعت نمايند و والدين بايد توجّه نمايند كه ثمره زندگيشان را با خدا و احكام الهى آشنا و مواظب باشند كه آنها را به عمل كردن به احكام خدا عادت دهند.

     س8 - برخى از مادران، فرزندان دختر خود را كه به حدّ بلوغ نرسيده‏اند با سر و پاى برهنه در خيابانها و مجالس در حضور نامحرمان مى‏آورند مستدعى است وظيفه والدين را در قبال فرزندان خود بيان فرموده و اين بى اعتنايى نيز چه صورتى دارد؟

    • ج8 - تربيت اولاد از بدو تولّد آغاز مى‏گردد و لذا بايد والدين افعال منكر و معروف را از كودكى به فرزندان خود بياموزند و از رفتارى كه موجب مى‏شود قبح كارهاى منكر، كوچك شود اجتناب نمايند بنابراين بر والدين است كه از دوران كودكى به دختران خود رعايت حجاب اسلامى را ياد دهند.

     

    حقّ تقدّم

     س1 - چند روستا در مسير رودخانه قرار دارند هنگامى كه رودخانه پر آب است همه استفاده مى‏كنند، در زمان كم آبى آيا بايد آب بين همگان تقسيم شود يا روستاى اوّلى كه در ميسر قرار دارد حقّ تقدّم دارد؟

    • ج1 - حقّ اولويّت براى روستاى اوّلى است مگر آن كه با هم توافق كرده باشند، كه بايد طبق قرارداد عمل شود.

     س2 - اگر كسى بليط خريدارى كرد ولكن نيامد آيا ديگران مى‏توانند پول بدهند و جاى او را خريدارى كنند؟

    • ج2 - بر حسب قراردادى كه در بليط نوشته شده، حقّ خريدار تا وقت حركت وسيله نقليه است، پس از آن حقّ او ساقط مى‏گردد.

    حقّ طبع و تأليف

     س1 - آيا نسخه بردارى از نوشته‏هاى ديگران بدون اجازه جايز است؟

    • ج1 - اگر به صورتى است كه اگر نسخه بردارى شود، صاحب آن اثر اعتراض خواهد كرد يا اعلام كرده كه حقّ نسخه بردارى ممنوع است، نسخه بردارى حرام مى‏باشد.

     س2 - آيا نويسنده مجاز است مطالب ديگران را بدون استناد به مصدر به نام خود ذكر كند يا طورى اظهار كند كه به نام خود تلقّى شود؟

    • ج2 - نويسنده حقّ ندارد مطالب ديگران را به خود نسبت دهد و امّا اگر مطلبى را بنويسد و بعد مانند مطلب ديگرى در آيد اشكالى ندارد و اگر نقل مطالب ديگران به گونه‏اى باشد كه خواننده آن مطلب را به خود نويسنده نسبت دهد، بايد نويسنده مأخذ را ذكر كند.

     س3 - آيا حقّ طبع اختصاص به مؤلّف دارد؟

    • ج3 - به نظر ما حقّ طبع مختصّ مؤلّف است، پس اجازه گرفتن واجب است اگر چه فقهاء در اين مسئله اختلاف دارند.

     س4 - آيا در عرصه فرهنگى، نويسندگان و محقّقان مجازند بدون كسب صلاحيّتهاى لازم علمى و تخصّصى در مسائل فنى اسلام و يا علوم تخصّصى اظهار نظر نمايند؟

    • ج4 - جايز نيست انسان در مطالبى كه صلاحيّت ندارد اظهار نظر كند كه در بسيارى از موارد موجب اضلال ديگران و وهن اسلام است.

    حقّ طبع و حقّ تأليف و تحجير

     س1 - نظرتان راجع به حقّ مؤلف و حقّ تحجير چيست و آيا اين دو حقّ به عنوان ثمن يا مثمن در معامله واقع مى‏شوند و آيا در اين صورت حقّ تحجير به ملكيت خريدار در مى‏آيد و همچنين آيا حقّ تأليف مشروعيت دارد يا خير؟

    • ج1 - به نظر ما حقّ تحجير از حقوق اسلامى و حقّ تأليف از حقوق عقلائى است و دليل حقّ تحجير روايات است و حقّ تأليف از عمل عقلاء استفاده مى‏شود كه حقّ بر اين گونه اعمال قائل هستند و لذا متعلق هر دو مى‏تواند مورد بيع، ثمنايا مثمناقرار گيرد.

    حقّ ضبط صدا و تصوير و نرم‏افزار

     س1 - ضبط كردن سخنرانى يا درس استاد بدون رضايت سخنران يا مدرّس چه حكمى دارد؟ در صورت شبهه چطور؟

    • ج1 - ضبط كردن اشكال ندارد مگر رسمانهى كند، كه در اين صورت اگر موجب ايذاء او باشد، حرام است.

     س2 - شكستن قفل نرم‏افزارهاى كامپيوترى چه صورتى دارد؟

    • ج2 - جز حقوق است و بايد مراعات گردد.

     س3 - آيا رايت نمودن (كپى كردن) از برنامه سى دى رايانه‏اى بدون اجازه از صاحب آن )فرد، شركت( و با توجّه به اينكه صاحب آن برنامه غالباعبارتى روى آن مى‏نويسد كه مضمون آن بدين قرار است كه «نسخه بردارى و تكثير از آن مجاز نيست» جايز است؟

    • ج3 - جايز نيست.

    حقوق حكومتى (بيت المال)

     س1 - صرف بيت المال و هديه از آن به نويسندگان طاغوتى و موسيقدانان در جشنواره‏هاى موسيقى چگونه است؟

    • ج1 - صرف بيت المال مسلمين در مواردى كه شرعامجوزى نداشته باشد حرام است تا چه رسد به اينكه در مواردى صرف شود كه شارع مقدّس آن را نهى كرده باشد.

     س2 - افراد ادارى كه ساعت ادارى را رعايت نمى‏كنند و دير مى‏آيند از نظر شرعى چه حكمى دارند؟

    • ج2 - اگر خارج از مقرّرات باشد جايز نيست و ضامن هستند.

     س3 - آيا پول از قبيل اسكناس جز بيت المال محسوب مى‏شود و سوزاندنش چه حكمى دارد؟

    • ج3 - جز بيت المال است و سوزاندن آن توسط افراد غير مسئول حرام است.

     س4 - امروزه دولت براى تأمين هزينه‏هاى امورى چون مدرسه‏سازى، جادّه‏سازى، امور بهداشتى، رسيدگى به فقراء و.... از مردم به صورتهاى مختلف ماليات مى‏گيرد، با توجّه به مطلب بالا

    1 - آيا گرفتن چنين مالياتهايى براى دولت جايز است؟

    2 - آيا به هر صورتى دادن اين مالياتها بر مردم واجب است؟ (اگر كسى با صحنه‏سازى ماليات ندهد اين كار جايز مى‏باشد)

    • ج1 - 4 - گرفتن ماليات جهت ارائه خدمات به مردم در كشورهاى اسلامى تحت نظارت ولايت فقيه جايز مى‏باشد.
    • 2 - عمل كردن به قوانين كشور اسلامى بر مردم واجب است.

     

    تنبيه بدنى دانش‏آموزان

     س1 - تنبيه بدنى در چه حدّى جايز مى‏باشد؟

    • ج1 - كمتر از مقدار ديه مثل كمتر از سرخ شدن بدن، آن هم براى مثل پدر جايز است.

     س2 - آيا براى آموزگار جايز است دانش‏آموز را به جهت انجام ندادن تكاليف تنبيه بدنى نمايد؟

    • ج2 - جايز نيست.

     س3 - آيا آموزگار يا مسئولين آموزشگاه مى‏توانند دانش‏آموز را به جهت بى نظمى و اخلال در امور كلاس يا آموزشگاه تنبيه بدنى نمايد؟

    • ج3 - جايز نيست.

     س4 - آيا براى آموزگار يا مسئولين آموزشگاه جايز است دانش‏آموز را به جهت ارتكاب گناه و خلاف شرع تنبيه بدنى نمايند؟

    • ج4 - جايز نيست.

     س5 - آيا براى آموزگار يا مسئولين آموزشگاه جايز است دانش‏آموز را به جهت آوردن تصاوير يا وسايلى مشابه آنكه منافى عفت عمومى باشد تنبيه بدنى نمايند؟

    • ج5 - جايز نيست، در تمامى موارد ذكر شده در صورتى مسئولين آموزشى مى‏توانند دانش‏آموز را تنبيه بدنى كنند كه در مثل انجام ندادن تكاليف و بى نظمى و اخلال در امور آموزشگاه از پدر دانش‏آموز كه ولىّ اوست، وكالت بگيرند و در امورى مانند ارتكاب گناه و خلاف شرع و امور منافى عفت عمومى بايد از حاكم شرع اجازه گرفته شود و الاّ تنبيه بدنى خالى از اشكال نيست.

     

     مرزبندى زمينها

     س1 - شخصى در حريم زمين و قريه ديگران عمارت درست مى‏كند در ابتدا از اهل آن قريه كسى از ساختن عمارت جلوگيرى نمى‏كنند يا قدرت منع كردن را نداشته و بعد از آماده شدن عمارت شخص ادّعاى حقّ مى‏كند آيا شرعاچه حكمى دارد؟

    • ج1 - اگر زمينى كه در آن عمارت شده مالكى نداشته و بلا معارض بوده و كسى در آن ذى حقّ نبوده، اشكال ندارد.

     س2 - حريم قريه آيا قابل تقسيم است؟ و اگر فرضاتقسيم شود به قرار ضرورت هر كسى كه مواشى حيوانات يا ضرورياتشان را دفع كنند تقسيم مى‏شود؟ يا به قرار حقيّت زمين زراعتى هر كس كه حصّه دارد تقسيم مى‏شود؟

    • ج2 - چنانچه با توافق اهالى و رعايت حقوق يكديگر تقسيم بندى شود اشكال ندارد پس در اين صورت محصولات هر قسمت نيز متعلّق به صاحب آن قسمت مى‏باشد امّا كيفيت تقسيم بستگى به توافق خودشان دارد.

     س3 - در بين اهل قريه كسانى هيچ زمين ندارند و بعضيها هستند كه زمين كم دارند اهل آن قريه حريم قريه خود را در بينشان حدودبندى مى‏كنند شخصى كه زمين كم دارد حدود خود را محافظت مى‏كند براى جمع‏آورى علف آن براى ضرورت زمستان مواشى خود پس از آن اهل قريه كسانى كه حقّشان زياد است آيا مى‏توانند از مواشى كسى كه هيچ ملكيت زمين ندارند مواشى كسى كه كم حقّ دارد از چراگاه كوه عام جلوگيرى نمايند شرعاچه حكمى دارد؟

    • ج3 - اگر با توافق اهالى حدودبندى شده و هر قسمت نيز مطابق شأن افراد باشد هر يك مى‏توانند از حدود خود محافظت كنند و قسمتهايى كه حريم بندى نشده متعلّق به همه است.

    متفرّقات

     س1 - آيا خطيب مى‏تواند بدون توجّه شرايط زمان، مكان و روحيات مخاطبين هر چه را حقّ مى‏داند بگويد و لو منشاء مفاسد و مشكلات شود؟

    • ج1 - خطيب بايد مسائل لازم و حقّ را بازگو نمايد و امّا اگر مى‏داند كه بيان حقّ مفيد نيست، بيان آن واجب نيست، گرچه رجحان دارد و امّا اگر مفاسدى را به بار مى‏آورد، نبايد آن مسائل بيان شود.

     س2 - دكّه تلفن كه كنار خيابان نصب شده و براى استفاده عموم است اگر شخصى پول را داخل قلّك انداخت و بعد از صحبت دوباره پول برگشت و آن پول را برداشت تكليف چيست؟

    • ج2 - بايد پول را به دولت برساند.

ارسال سوالات شرعی

قبل از ارسال سوال توجه فرمایید :
  • ابتدا به بانک استفتائات مراجعه نموده و چنانچه پاسخ خود را بدست نیاوردید ، سوال خود را برای ما ارسال نمایید ، این بخش تنها پاسخ گوی مسائل شرعی و اعتقادی است ، در غیر این صورت به سوالات دیگر پاسخ داده نمی شود.
  • لطفا سوالات خود را بصورت اختصار ارسال نموده ، همچنین پست الکترونیکی خود را بصورت صحیح درج نمایید .