پخش مستقیم دروس بسم الله الرحمان الرحیم rss بروزرسانی :
پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی علوی گرگانی

ارث

  • مسائل ارث

    موانع ارث

     س1 - زنى به اتّفاق مردى شوهر خود را مى‏كشد آيا از شوهر مقتول خود ارث مى‏برد؟

    • ج1 - ارث نمى‏برد.

     س2 - زنى با حيله و تزوير شوهر خود را به مكانى مى‏برد و ديگرى او را به قتل مى‏رساند، آيا از شوهر ارث و مهريّه مى‏برد؟

    • ج2 - ارث نمى‏برد ولى مهريّه جز دين است و بايد داده شود.

     س3 - در موارد قتل عمدى كه به حقّ انجام شده مثل قصاص يا حدّ يا دفاع از جان يا عِرض آيا قاتل از مقتول ارث مى‏برد؟

    • ج3 - در صورتى كه قتل از روى حقّ باشد، قاتل از مقتول ارث مى‏برد.

     س4 - اگر از ميان زوجين كافر زوج قبل از نزديكى مسلمان شود و فوت نمايد آيا زوجه با اسلام آوردن مى‏تواند از زوج ارث ببرد؟

    • ج4 - ارث نمى‏برد.

     س5 - اگر از ميان زوجين كافر زوج بعد از نزديكى مسلمان شود و در زمان عدّه يا پس از انقضاء عدّه بميرد در چه صورتى زوجه از او ارث مى‏برد و در چه صورتى زوجه از او ارث نمى‏برد؟

    • ج5 - اگر زوجه در زمان عدّه مسلمان شود و تركه هم تقسيم نشده باشد ارث مى‏برد و اگر تا بعد از انقضاء عدّه مسلمان نشود ارث نمى‏برد.

     س6 - اگر از ميان زوجين كافر زوجه قبل و يا بعد از نزديكى مسلمان شود و سپس فوت نمايد در چه صورتى زوج از او ارث مى‏برد و در چه صورتى ارث نمى‏برد؟

    • ج6 - اگر اسلام زن قبل از نزديكى باشد مرد ارث نمى‏برد و اگر اسلام بعد از نزديكى بوده و مرد قبل از مرگ همسرش مسلمان شده ارث مى‏برد و اگر اسلام مرد بعد از مرگ همسرش باشد و لو آنكه مرگ زن در عدّه اتّفاق افتاده باشد مرد ارث نمى‏برد.

     س7 - اگر زوجه مرتدّ فطرى يا ملّى شود و ارتداد او قبل از دخول باشد آيا پس از فوت زوج مسلمان او، از او ارث مى‏برد؟

    • ج7 - ارث نمى‏برد.

     س8 - اگر زوج مرتدّ ملّى شود و ارتداد او قبل از دخول باشد آيا پس از قتل يا فوت، زوجه مسلمان او، از او ارث مى‏برد؟

    • ج8 - زوجه ارث نمى‏برد زيرا به محض ارتداد، زن از زوجيّت خارج مى‏شود و چون قبل از دخول است عدّه هم ندارد و لذا ارث هم نمى‏برد.

    ارث زوج و زوجه

     س1 - مردى زنى را عقد موقّت كرده و مدّت را فراموش نموده بعد مرد و يا زن فوت نمود، آيا از يكديگر ارث مى‏برند و آيا بچّه‏هاى اين زن صيغه‏اى كه از شوهر قبل هستند از اين شوهر ارث مى‏برند؟

    • ج1 - اگر مقصود از اين جمله اين باشد كه مدّت را در عقد فراموش كرده تبدّل عقد به دائم مشكل است و لذا بايد در مسئله ارث هم مصالحه گردد و بچّه‏هائى كه از شوهر ديگر دارد، از اين شوهر ارث نمى‏برد و اگر مقصود اين باشد كه مدّت را بعد از عقد فراموش كرده در اين صورت ارث بردن وجهى ندارد زيرا در عقد موقّت توارث نيست مگر آن كه در عقد شرط كرده باشند.

     س2 - شخصى از دنيا رفته و غير از زوجه وارث ديگرى ندارد، حكم اموال او چيست؟

    • ج2 - ربع اموال بر حسب تعيين شارع متعلق به زوجه است و بقيّه به امام عليه‏السلام مى‏رسد.

     س3 - اگر زوج مرتدّ ملّى شود و ارتداد او بعد از دخول باشد آيا پس از قتل يا فوت او در زمان عدّه زوجه‏اش، يا پس از عدّه زوجه‏اش، زوجه مسلمان او، از او ارث مى‏برد؟

    • ج3 - اگر مرگ قبل از انقضاء عدّه واقع شود ارث مى‏برد.

     س4 - اگر زوج، مرتدّ فطرى شود آيا زوجه او از او ارث مى‏برد؟

    • ج4 - زوجه مسلمان از زوج مرتدّ به ارتداد فطرى ارث مى‏برد اگر مرگ قبل از انقضاء عدّه صورت بگيرد.

     س5 - اگر زوجه مرتدّ فطرى يا ملّى شود و ارتداد او بعد از دخول باشد در صورت فوت او در زمان عدّه يا پس از انقضاء عدّه، زوج مسلمان از او ارث مى‏برد؟

    • ج5 -‌ زوج مسلمان از زن مرتدّه در زمان عده ارث مى‏برد.

     س6 - زن حامله‏اى با جنينى كه روح در آن ولوج كرده در تصادفى كشته شده است سهم شوهر (پدر جنين) از ديه چقدر است و آيا مى‏توان گفت به دليل اينكه جنين عضوى از بدن مادر محسوب مى‏شود سهم شوهر (پدر جنين) از ديه جنين يك چهارّم است؟

    • ج6 - سهم ارث پدر نسبت به جنين ربطى به سهم مرد از زن ندارد و ارث پدر نسبت به جنين همان است كه پدر از فرزند با حالات مختلف ارث مى‏برد.

     س7 - در قريه‏اى كه قسمتى از آن در دامنه كوه است و آب آن را فرا نمى‏گيرد و قسمت ديگر هم آبگير و مزروعى است آن قسمت را كه در دامنه كوه بوده اهالى قريه مسطح نموده و در آن خانه بنا كرده‏اند ولى تمام آنها از اراضى دائره و باير، مشهور به موقوفه است در اين صورت زن كه هشت يك بر است از كليه متصرفى اعمّ از خانه و غيره ارث مى‏برد يا خير و همچنين وقف جبال كه باير و حاصلخيز نيست صحيح است يا فقط اراضى مزروعه بايد متعلّق وقف باشد و در مندرجات وقفنامه هم اشاره به زمينهاى مزروعى است؟

    • ج7 - البته اگر زمين باير و داراى استفاده باشد مثل آنكه مرتع باشد و يا از شن و ماسه زمين استفاده مى شود، وقف اشكال ندارد ولى زن از اصل زمين ارث نمى‏برد اضافه بر اينكه زمين مذكور وقف است و لذا به ارث نمى‏رسد پس زن از اصل زمين به هيچ نحو ارث نمى‏برد مگر آنكه زمين دستدارمى داشته باشد كه ارث مى‏برد.

     س8 - اگر كسى در زمان اصلاحات اراضى زمينى را از ارباب خريد و بعد وصيّت كرد كه چون اين زمين ارباب رعيتى است زن من هم از آن ارث ببرد آيا اين نحوه وصيّت نافذ است يا خير و بفرمائيد كه راه حلّ شرعى چيست؟

    • ج8 - اگر اصل زمين را خريده و ارباب هم اعلام رضايت نموده، زن از اصل زمين ارث نمى‏برد و اگر واقعااصل زمين را نخريده بلكه دست دارمى و حقّ استفاده از زمين را خريدارى نموده در اين صورت زن به نسبت حقّش ارث مى‏برد بنابراين وصيّت موصى براى ارث بردن زن از زمين نافذ نيست مگر آنكه از ثلث به زن بدهند آن هم نه به عنوان سهم الارث و يا آنكه به عنوان تبديل ارث به قيمت كه جهت قيمت، زمين را به زن آن هم با اجازه ورثه بدهد.

    مسائل تقسيم مال ارثى صغار

     س1 - شخصى در حال صغيرى پدرش را از دست داد اموال پدر را تقسيم كردند آيا اين شخص بعد از آن كه كبير شد مى‏تواند ادّعاى اموال كند؟

    • ج1 - اگر تقسيم به مصلحت صغير بوده و با نظر قيّم واقع شده باشد ديگر حقّ اعتراض ندارد.

     س2 - با وجود وارثين صغير آيا مى‏شود اموال متوفّى را بين ديگر ورّاث باقيمانده تقسيم كرد؟

    • ج2 - مال متعلق به تمام ورثه است و تقسيم در صورتى كه حقوق صغار طبق سهم شرعيّشان داده شود، اشكال ندارد.

     س3 - بعضى از وارثين مكلّف تحت نام سرپرستى صغار مى‏خواهند اموال را حيف و ميل كنند، تكليف چيست؟

    • ج3 - تضييع و دخل و تصرّف در اموال صغار حرام است و برادر و خواهر نسبت به صغار هيچگونه ولايتى ندارند.

    ارث در جهيزيّه و مهريّه

     س1 - جهيزيّه دخترى كه شوهر كرده، پس از مرگ دختر از آنِ كيست بر فرض اين كه داراى اولاد از همسرش مى‏باشد آيا از آنِ ورثه است يا از آنِ پدر و مادر؟

    • ج1 - بستگى به نحوه پرداخت جهيزيّه دارد اگر پدر و مادر به او بخشيده‏اند كه نوعااين چنين است، جهيزيّه جز تركه مى‏باشد و تمام ورثه طبق سهم خود ارث مى‏برند.

     س2 - آيا مهريّه زن جز تركه او محسوب مى‏شود و آيا شوهر از آن ارث مى‏برد؟

    • ج2 - بلى جز ماترك زن است و ورّاث او ارث مى‏برند هر چند شوهر باشد.

     س3 - هرگاه مهريه زنى غير از وجه نقد باشد همانند سفر حجّ، تعليم قرآن يا كتابت و (. و قبل از رفتن به حجّ يا تعليم بميرد بفرمائيد :

    الف - آيا اين حقّ به ورثه مشاراليها منتقل و توسط آنها قابل مطالبه مى‏باشد؟

    ب - آيا مى‏توان بين سفر حجّ يا تعليم در دو فرض قيام و عدم قيام به شخص تفاوتى قائل شد؟ (مثلاگفته باشد من تو را به حجّ مى‏برم يا تعليم مى‏كنم يا اينكه هزينه حجّ يا تعليم تو را مى‏پردازم)

    ج - در صورت انتقال به ورثه نحوه استيفاء چگونه است؟(مثلادر حجّ آيا بايد فقط حجّ نيابتى انجام داد يا اينكه ورثه مى‏توانند ما به الازاء مالى حجّ را مطابق سهم الارث خود تقاضا كنند)

    د - بطور كلّى هرگاه مهريه از جمله امور غير مالى باشد آيا قابليّت انتقال به ورثه را دارد؟

    • ج3 - الف - به ورثه منتقل خواهد شد.
    • ب - تفاوتى نمى‏كند و مبدّل به قيمت مى‏شود.
    • ج - اگر زن در زمان حيات، حجّ بر گردن او مستقرّ گرديده باشد بايد ورثه به مقدارى كه امكان بجا آوردن حجّ نيابتى بلدى باشد، از مرد بگيرند و براى او حجّ نيابتى بجا آورده شود و اگر حجّ مستقرّ نشده باشد ورثه هر كدام بقدر سهم خود از مقدارى كه مى‏توان حجّ بجا آورده شود ارث مى‏برند.
    • د - قابليّت انتقال به مال را دارد.

     س4 - آيا مهريه زن جز تركه است يا خير و اگر جز تركه باشد آيا شوهر مى‏تواند به نسبت سهم الارث خود از آن كسر و مانده مهريه را به ساير ورثه زن خود پرداخت نمايد؟

    • ج4 - مهريه زن جز ماترك اوست و شوهر هم ارث مى‏برد.

     س5 - زنى فوت كرده مهريه و جهيزيه ماترك اوست ورثه او عبارتند از شوهر، پدر، مادر و يك دختر چگونه ماترك را تقسيم كنند؟

    • ج5 - يك چهارم اموال متعلّق به شوهر است و بقيّه اموال را پنج قسم مى‏كنيد و پدر يك قسم، مادر يك قسم و سه قسم را دختر مى‏برد مگر مادر حاجب داشته باشد.

    مسائل تقسيم اموال ارث

     س1 - منزل مسكونى كه در اختيار اينجانب است آيا مى‏شود به اسم خانم كرد و زمينى كه دارم آيا مى‏شود آن زمين را براى ثلث خودم قرار دهم يا خير؟

    • ج1 - اگر در زمان حيات به خانمتان ببخشيد، اشكال ندارد و زمينى كه داريد اگر از ثلث اموالتان كه به ارث گذاشته مى‏شود، بيشتر باشد بايد با اجازه ورثه به عنوان خودتان وصيّت كنيد ولى اگر به حدّ ثلث باشد يا كمتر اشكال ندارد.

     س2 - شخصى در موقع رفتن به مكّه يك دانگ از منزل مسكونى را كه چهار دانگ آن را به سيّد على سادات پور داده بود به مادر بنده كه سيّده بود بنام سهم سادات هديه كرد و يك دانگ از خانه را به ناپدرى بنده اهداء نمود حال بفرمائيد آيا مادر بنده از آن يك دانگ خانه سهم شوهر مرحوم خود ارث مى‏برد يا خير؟

    • ج2 - از اصل زمين ارث نمى‏برد ولى از ساختمان يك دانگ ارث مى‏برد.

     س3 - آيا در فرض مسئله بالا بنده و خواهرم از آن خانه كه يك دانگ سهم ناپدرى من مى‏باشد سهم مى‏بريم يا خير؟

    • ج3 - اگر ناپدرى شماست، شما ارث نمى‏بريد.

     س4 - با فرض سئوال 2 آيا بنده و خواهرم از مادرمان از آن يك دانگ خانه سهم مى‏بريم يا خير؟

    • ج4 - ارث مى‏بريد.

     س5 - كسانى ملك خود را بين خود تقسيم مى‏كنند و هر كدام بالاى زمين خود را آباد و عمارت ساخته و درخت غرس مى‏نمايند و مدّت پنجاه سال يا بيشتر از اين تصميم گذشته است آنهايى كه ملك را تقسيم كرده‏اند فوت شده‏اند نوبت به اولاد مى‏رسد و حتّى نوبت به نوه‏ها مى‏رسد آيا آن تقسيم اشخاص متوفّى نافذ است يا وارثين مى‏توانند از اوّل تقسيم نمايند؟

    • ج5 - تقسيم آباء و اجداد نافذ است و حقّ بر هم زدن آن را ندارند مگر با رضايت همه مالكين.

     س6 - منزل مسكونى را زن و شوهرى با هم ساختند كه پدر و مادر طرفين در ساخت آن كمك كرده‏اند و بعد از ساخت زن فوت مى‏شود آيا سهم مرحومه بايد تفكيك شود و آن را به دخترش داد يا خير؟

    • ج6 - اگر زن و شوهر در خانه شريك هستند فقط از سهم ميّت بايد بین ورثه او قسمت شود و سهم مرد قسمت نمى‏شود.

     س7 - شخصى چهار پسر و پنج دختر از يك زن و يك پسر از زن ديگرش دارد و زمين خود را براى چهار پسر خود هبه كرد و پنج دختر را از ارث محروم مى‏كند و پسر پنجمى‏اش را كه از زن ديگرش است از او هيچ اسمى برده نشده نه در بين دختران از ارث محروم شده و نه در بين پسران صاحب حقّ شده آيا اين پسر پنجمى از پدر ارث مى‏برد يا خير؟

    • ج7 - اگر واقعادر زمان حيات، پدر تمام اموال را به پسران چهارگانه هبه نموده باشد و قبض و اقباض هم شده باشد و چيزى از اموال باقى نمانده باشد عملادختران و يك پسر چيزى نمى‏برند ولى اگر وصيّت كرده باشد و نه هبه، وصيّت در حدّ ثلث اموال نافذ است و بيش از ثلث را تمام ورثه ارث مى‏برند و يا اگر بعد از هبه پدر مالى به دست آورده باشد، تمام ورثه ارث مى‏برند.

     س8 - حدود يك قرن قبل در يكى از قريه‏هاى افغانستان شخصى بنام سيّد محمّد فرزند سيّد خواجه زندگى مى‏كرده كه از ايشان سه پسر بنامهاى سيّد ميرزا، سيّد حيدرعلى و سيّد حسن باقى مانده و يكى از پسران بنام سيّد حيدر على در زمان حيات پدرش فوت نموده واز وى يك پسر بنام سيّد خداداد باقى مانده و يك دختر (اين دختر حين فوت پدر هنوز به دنيا نيامده بود) مرحوم سيّد محمّد زمينهاى خويش را طىّ يك سند در تاريخ 1304 به سه تقسيم مساوى بين دو پسرش سيّد ميرزا و سيّد حسن و نوه‏اش سيّد خداداد تقسيم نموده است و اين سند هم موجود است بعدها كه سيّد محمّد فوت نمود و يكى ديگر از پسران وى مرحوم سيّد ميرزا نيز فوت مى‏نمايد پسر سيّد ميرزا يعنى سيّد عوض آخوند كربلايى بنا به تسلّط و نفوذى كه داشته تقسيم نامه جدّش را ناديده گرفته و قسمت مربوط به خداداد را (يك سوّم مساوى بوده) به چهار قسمت تقسيم نموده و سه قسمت آن را به سيّد خداداد واگذار و يك قسمت آن را خود و برادرانش تصرّف و به زمينهاى خويش ضميمه نمود حال بيان فرمائيد كه آيا سيّد عوض آخوند كربلايى مجاز بوده كه تقسيم نامه جدّش را ناديده بگيرد و آيا اكنون ورثه مرحوم سيّد خداداد مى‏تواند يك چهارّم از زمينهايشان را كه جبرادر تصرّف پسر عموهايشان قرار گرفته بازپس گيرد يا خير؟

    • ج8 - سيّد عوض حقّ تعرّض به مال ورثه سيّد حيدر را نداشته و بايد به آنها برگرداند و لذا ورثه سيّد خداداد مى‏توانند مالى را كه در اختيار ورثه سيّد عوض قرار دارد پس بگيرند.

     س9 - شخصى داراى دو فرزند پسر و دو فرزند دختر است اين فرد دو فرزند خود را بنامهاى زيد و هند در سنّ 6 ماهگى به علّت فوت همسرش به تهران برد و به مراكز مخصوص سپرد و ديگر هيچ خبرى از آنها ندارد حال اين مرد وصيّت كرده كه من تمام مخارج عروسى دختر ديگرم را مى‏دهم و در مقابل او از من ارث نبرد و اين دختر هم قبول مى‏كند و وصيّت نامه پدر خود را امضاء مى‏كند بعد از مدّتى فرزند مذكّر او هم فوت مى‏كند و بعدادختر به اين وصيّت نامه اعتراض مى‏كند حال سئوال اين است كه ارث اين مرد چگونه تقسيم مى‏شود و آيا آن دو فرزند نامعلوم هم فى الواقع ارث مى‏برند يا خير؟

    • ج9 - اگر اين دختر به صورتى امضاء كرده كه ديگر هيچ مالى از پدر به من نرسد حتّى اموالى كه بعد از امضاء ، پدر كسب كند و امضاء هم با رضايت انجام شد در اين دو صورت اگر پسری که مرده مرگ او بعد از پدر بوده اموال بين پسر كه مرده و آن دختر و پسرى كه الان معلوم نيست كجا هستند، تقسيم مى‏شود و سهم اين دو كنار گذاشته مى‏شود تا تكليف آنان روشن شود.

    س 10- پدر وصيت كرده كه مادر ما بايد در منزل سكونت داشته باشد تا زمان حيات حال اگر طبقه دوّم منزل را اجاره داده باشيم آيا از اين كرايه منزل هم مادر ما ارث مى‏برد يا خير در ضمن مادر ما از اين منزل يك دانگ شريك مى‏باشد؟

    • ج10 - مادر يك هشتم از كرايه را ارث مى‏برد و اضافه بر اينكه به نسبت به يك دانگ هم از كرايه به مادر مى‏رسد.

    ارث پسر و دختر

     س1 - اگر مادرى فوت كند و اموال او ثبت و صورتجلسه شود و تحويل پدر داده شود تا در هنگام ازدواج دختر تحويل او گردد آيا شرعاجايز است؟

    • ج1 - اگر دختر صغيره نيست و اجازه تصرّف در اموال را مى‏دهد اشكال ندارد و اگر صغيره است تصرّف در اموال اشكال دارد مگر آنكه پدر ضمانت نمايد كه به صغيره ضررى در مورد اموال نخورد و از باب ولايت اجازه تصرّف بدهد.

     س2 - شخصى مى‏گويد بعد از مردنم ارث دخترم را مطابق پسرم بدهيد آيا اين وصيّت به نحوى كه از ثلث برداشته شود صحيح است؟

    • ج2 - اگر سهم زيادى كه براى دختر وصيّت شده از ثلث اموال باشد و ثلث كفايت كند مى‏توانند بردارند و اشكال ندارد و الاّ بايد ورثه اجازه بدهند.

     س3 - ورثه مرحوم پدر عبارتند از 5 پسر و يك دختر و همسر كه يك پسر و يك دختر از زن ديگر پدر ما مى‏باشد آيا در نحوه تقسيم ماترك تفاوتى است يا خير؟

    • ج3 - تفاوتى در نحوه تقسيم ماترك نيست و تمامى فرزندان و همسر ارث مى‏برند و پسر دو برابر دختر ارث مى‏برد و همسر يك هشتم.

    ارث ورثه‏اى كه قبل از تقسيم اموال بعضى از ورثه فوت كنند

     س1 - اگر وارثى بعد از آنكه مورّث فوت كرد حقّ خود را مطالبه نكرد ولى حقّ خود را مى‏خواهد و بنا به دلايلى مطالبه نمى‏كند آيا ورثه اين وارث مى‏توانند حقّ او را مطالبه كنند؟

    • ج1 - براى وارثين حقّ مطالبه وجود دارد.

     س2 - اگر پدرى فوت نمايد و قبل از تقسيم اموال ايشان بين ورثه بعضى از ورّاث هم فوت نمايند آيا به وارثان ورثه فوت شده ارث پدر مى‏رسد يا خير؟

    • ج2 - به محض اينكه شخصى فوت مى‏نمايد اموال ميّت به ورثه تعلّق مى‏گيرد گرچه تقسيم نشود و لذا ورثه وارثان فوت شده از اموال پدر بزرگ به نسبت ارث مورّثشان ارث مى‏برند.

     س3 - اگر خواهر در زندگى خود حقّ موروثى خود را از برادرش مطالبه نكند آيا اولاد خواهر مى‏تواند حقّ مادرش را از دائى خود مطالبه نمايد؟

    • ج3 - حقّ گرفتن براى بچّه‏هاى خواهر ثابت است.

    ارث كسانى كه تقديم و تأخير فوت آنان معلوم نيست

     س1 - پدر و برادرمان در زير آوار جان سپردند وضعيت ارث آنها چگونه است، لازم به توضيح است كه هم پدر و هم برادرمان داراى فرزند هستند؟

    • ج1 - در فرض سئوال، اوّل بايد پدر را زنده فرض كنيم كه از پسرش ارث به سهم الارث خود ببرد و بعد پسر را زنده فرض كنيم كه از پدر به مقدار سهم الارث، ارث ببرد لازم به ذكر است كه پدر و پسر از همديگر در مقدارى كه از همديگر ارث برده‏اند ارث نمى‏برند بلكه از اصل مال ارث مى‏برند و بعد از آن كه هر كدام از ديگرى ارث بردند ورثه هر كدام از موّرث خود ارث مى‏برند مثلابچّه‏هاى پدر از مال، و هر مقدارى كه از پسر ارث برده، ارث مى‏برند و بچّه‏هاى برادرتان هم از پدرشان هم از مال او و هر مقدارى كه از پدر ارث برده، ارث مى‏برند و شما كه برادر او هستيد از برادرتان ارث نمى‏بريد زيرا فرض اين بود كه برادرتان فرزند دارد و شما از طبقه دوم ارث هستيد و لذا ارث نمى‏بريد.

     س2 - زيد داراى عيال و هشت اولاد است كه چهار تا پسر و چهار تا دختر مى‏شود يكى از دختران ازدواج نموده داراى فرزند پسر است هم چنين زيد داراى خانه است در مسافرتى زيد با عيال و يك پسر و چهار دختر و نوه دخترى خود بر اثر تصادف كشته مى‏شوند با توضيح اين كه زيد با عيال و پسرش در دم كشته مى‏شوند و در راه بيمارستان يكى از دخترها و در بيمارستان دختر ديگر و روز بعد دختر سوّمى با نوه زيد و دختر چهارّمى نيز چند روز بعد فوت نموده است، بنابراين در حال حاضر براى زيد سه پسر و دامادش بعنوان وارث باقيمانده است بفرمائيد مايملك زيد و ديه چگونه تقسيم مى‏شود و تكليف دخترى كه ازدواج كرده و از شوهرش مهريّه را طلب دارد، چه صورت دارد؟

    • ج2 - اگر امكان دارد علم پيدا كنيم كه زيد و همسرش و پسر، كدام زودتر مرده‏اند بايد طبق قواعد شرع آن كس كه بعد مرده از آن كس كه زودتر مرده است ارث ببرد، طبق سهام طبقات الارث و اگر يقين پيدا كنيم كه همه با هم مرده‏اند چهار دختر و سه پسر بازمانده در هنگام مرگ آنها ارث مى‏برند ولى اگر ندانيم كدام زودتر مرده‏اند اينجا بايد اوّل پسر را مرده فرض كرد و پدر را زنده، كه پدر از پسر ارث ببرد و بعد پسر را زنده فرض كرد و پدر را مرده كه پسر از پدر ارث ببرد بمقدار سهم الارث، و در مورد مادر و پسر و زن و شوهر هم به همين صورت يك مرتبه اوّلى و مرتبه ديگر دوّمى را زنده فرض كنيم كه ديگرى از او ارث ببرد و لازم به ذكر است در آن مقدار كه از همديگر ارث برده‏اند ديگرى از آن مقدار ارث نمى‏برد و در صورت توارث، بقيّه ورّاث طبق سهم ارث خود مى‏برد و امّا در مورد دختر كه در بين راه مرده او از پدر و مادر ارث مى‏برد و سه دختر ديگر و سه برادر از او ارث مى‏برند و دختر دوّم از پدر و مادر و خواهر ارث مى‏برد و بازماندگان از او ارث مى‏برند، خواهر سوّم از پدر و مادر و خواهرانى كه قبل از او فوت كرده‏اند ارث مى‏برد و سه برادر و يك خواهر از او ارث مى‏برند امّا خواهر چهارّم كه داراى شوهر است در فرضى كه بچّه آنها داراى مال است از بچّه و پدر و مادر و خواهران خود ارث مى‏برد و بعد نصف ماترك اين خانم را شوهر ارث مى‏برد و بقيّه بين برادران تقسيم مى‏شود، در مورد مهريّه هم نصف مهر را شوهر به ورثه خانم كه برادران هستند بايد بدهد، در مورد ديه هم اگر طورى تصادف شده كه فرض ديه لازم مى‏آيد در تقسيم آن، همان مسائلى كه در ارث گفته شده تقسيم مى‏شود.

    محروم كردن بعضى از ورثه

     س1 - شخصى فوت شده و پنج فرزند دارد چهار تا از فرزندان كه از يك مادر مى‏باشند از ثمره و غير ثمره درختان پدر استفاده مى‏كنند و براى يكى از فرزندان پسر كه از يك مادر ديگر است هيچ حقّى قائل نمى‏شوند، آيا اين درختان براى همه فرزندان است يا براى آن چهار نفر؟

    • ج1 - آنان حقّ ندارند هيچكدام از ورثه را از ارث محروم كنند و اموال باقيمانده متعلّق به تمامى فرزندان است و بين آنها تقسيم مى‏شود.

    ارثهاى باطل

     س1 - زمينى به عنوان عصبه در زمان حكومت ظاهر شاه يا داود شاه كه در مذهب سنّيهاست گرفته شده و در مذهب ما عول و تعصيب نيست آيا فعلامى‏تواند پس بگيرد؟

    • ج1 - مى‏تواند پس بگيرد.

    متفرّقات ارث

     س1 - پولى كه از بابت ديه بخاطر كالبد شكافى يا برداشتن عضوى از ميّت گرفته مى‏شود آيا ورثه مى‏توانند آن را بردارند و بين خود تقسيم كند؟

    • ج1 - ديه را در راه خيريّه خود ميّت صرف نمايند و ورثه حقّ برداشتن آن را ندارند.

     س2 - حقوقى كه بعد از مرگ كارمند به همسر او مى‏دهند آيا همسر مى‏تواند همه حقوق را تصرّف كند يا جواز تصرّف در يك هشتم را دارد؟

    • ج2 - بستگى به نظر اعطا كنندگان دارد و ظاهرااين حقوق، متعلق به همه، اعم از همسر و فرزندان تحت تكفّل مى‏باشد.

     س3 - آيا كسى مى‏تواند شخصى را از حقّى كه دارد سلب كند مثلاپدر ارث پسر را؟

    • ج3_ سلب حق دیگران جایز نیست البته هر کسی در حال حیات اختیار مال خود را دارد و میتواند آن را به کسی هدیه کند یا بفروشد

     س4 - اگر كسى بميرد، رفتن به منزل او براى فاتحه خواندن در حالى كه بچّه‏هاى او نابالغ هستند، چه حكمى دارد و بر فرض عدم جواز توقّف، اگر تسليت گويندگان بعوض مقدار توقّف پولى را به يتيمان بدهند آيا توقّف جايز است؟ و حكم افرادى كه به منزل او جهت حفظ جان و مال مى‏روند، چگونه است؟

    • ج4 - رفتن به خانه يتيمان در غير حالت ضرورت بدون جبران كردن آن به دادن چيزى براى غير مادر، خالى از اشكال نيست خصوصااگر مستلزم اضرار به مال آنها باشد ولى اگر ضرورت اقتضاء كند مادر آنها و يا كسى كه حفاظت آنها را به عهده دارد مى‏تواند رفت و آمد كند كه در اين صورت جايز است بلكه در بعضى موارد لازم مى‏باشد.

     س5 - بعضى مى‏گويند دختر حقّ دخالت در اموال موروثى پدر را ندارد و تصميم گرفتن با پسر است، وظيفه چيست؟

    • ج5 - دختر و پسر در مسئله گرفتن حقوق مخصوص خود مساوى هستند و بايد حقوق آنها طبق تقسيم شرعى داده شود.

     س6 - پدرى فوت مى‏كند كه چهار فرزند اعمّ از سه پسر كه هر سه صغيرند و يك دختر دارد و زن متوفّى هم ارث‏بر اوست منزل مسكونى‏اى دارد كه بعد از چند سال بوسيله برادران تخريب مى‏شود و برادران و مادر جهت ساختمان منزل كمكهاى متفاوتى مى‏كنند و مقدارى هم پدر پول نقد دارد كه توسط قيّم شرعى و قانونى بچّه‏ها خرج جهيزيّه خواهر مى‏گردد و حال آن كه پسرها در آن زمان صغير بوده‏اند بفرمائيد وضعيت ارث و نحوه مالكيّت ساختمان جديد البناء چگونه است؟

    • ج6 - تمامى ورثه از خانه قديمى به نسبت سهمشان ارث مى‏برند و مادر از ساختمان خانه قديمى ارث مى‏برد كه بايد قيمت يك هشتم ساختمان قديمى محاسبه شود و به او داده شود و امّا بعد از تخريب و ساخته شدن خانه جديد هر كدام از فرزندان كه بيشتر پول داده‏اند به همان سهم به قيمت فعلى متعلق به آنهاست و مادر هم كه با قالى‏بافى كمك به ساختمان منزل كرده به همان نسبت به قيمت فعلى از آنِ مادر است ولى اصل زمين كه عرصه ناميده مى‏شود، به نسبت سهم الارث بين فرزندان اعمّ از دختر و پسر تقسيم مى‏گردد و مادر از زمين ارث نمى‏برد و پولى كه از پدر مانده و صرف دختر شده سهم تمام ورثه بوده كه بايد رضايت مادر و فرزندان مخصوصافرزندانى كه در آن زمان صغير بوده‏اند، تحصيل گردد مگر وصيّت براى جهيزيّه شده باشد و از ثلث مال بیشتر نباشد.

     س7 - تكليف اموال اشخاص مفقودالاثر چيست؟

    • ج7 - تا زمانى كه حكم به موت نشده باشد اموال متعلق به خود مفقودالاثر است و بعد از آن كه حكم به موت او شد بين ورثه تقسيم مى‏شود.

     س8 - آيا زن كارمندى كه همسرش فوت كرده غير از ارث حقّ ديگرى دارد؟

    • ج8 - بايد مقدار سرمايه‏اى كه زن در خانه آورده تخمين و نسبت سنجى شود و به نسبت معيّن شده قبل از تقسيم اموال به زن برسد و بعد اموال تقسيم گردد مگر زن آن را بخشیده باشد.

ارسال سوالات شرعی

قبل از ارسال سوال توجه فرمایید :
  • ابتدا به بانک استفتائات مراجعه نموده و چنانچه پاسخ خود را بدست نیاوردید ، سوال خود را برای ما ارسال نمایید ، این بخش تنها پاسخ گوی مسائل شرعی و اعتقادی است ، در غیر این صورت به سوالات دیگر پاسخ داده نمی شود.
  • لطفا سوالات خود را بصورت اختصار ارسال نموده ، همچنین پست الکترونیکی خود را بصورت صحیح درج نمایید .